مدل‌سازی ارتباط بین علایم نقص توجه-بیش‌‏فعالی و آشفتگی روان‏‌شناختی با نقش میانجی تجارب تجزیه‏‌ای در دانشجویان

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی ارتباط بین علایم نقص توجه–بیش‌فعالی و آشفتگی روان‏شناختی با نقش میانجی تجارب تجزیه‌ای در دانشجویان انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای شهر تهران در سال تحصیلی 1404–1405 به تعداد 534/55 نفر بود که از میان آنان 385 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مقیاس نقص توجه–بیش‌فعالی بزرگسالان، مقیاس تجارب تجزیه‌ای و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس استفاده شد. داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در برنامه های SPSS-26 و AMOS-26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد علایم نقص توجه–بیش‌فعالی اثر مثبت و معناداری بر تجارب تجزیه‌ای (316/0β=) و آشفتگی روان‏شناختی (373/0β=) دارد و تجارب تجزیه‌ای نیز اثر مثبت و معناداری بر آشفتگی روان‏شناختی (349/0β=) نشان داد. همچنین نتایج بوت‌استرپ نشان داد اثر غیرمستقیم علایم نقص توجه–بیش‌فعالی بر آشفتگی روان‏شناختی از طریق تجارب تجزیه‌ای معنادار است (110/0β=). در مجموع، علایم نقص توجه- بیش‌فعالی 10 درصد از واریانس تجارب تجزیه‌ای و علایم نقص توجه-بیش‌فعالی به همراه تجارب تجزیه‌ای 3/34 درصد از واریانس آشفتگی روان‌شناختی را تبیین کردند. با توجه به یافته ها می توان مطرح ساخت که علایم نقص توجه–بیش‌فعالی می‌تواند به‌طور مستقیم و از طریق افزایش تجارب تجزیه‌ای، سطح آشفتگی روان‏شناختی دانشجویان را افزایش دهد. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که توجه به نقش تجارب تجزیه‌ای در ارتباط میان علایم نقص توجه–بیش‌فعالی و آشفتگی روان‏شناختی می‌تواند در شناخت بهتر مشکلات روان‏شناختی دانشجویان اهمیت داشته باشد.