انجمن مطالعات هوش و استعداد پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی 2981-1759 5 بهار 1405 2026 06 20 Modeling the Relationship between Attention-Deficit/Hyperactivity Symptoms and Psychological Distress with the Mediating Role of Dissociative Experiences in Students مدل‌سازی ارتباط بین علایم نقص توجه-بیش‌‏فعالی و آشفتگی روان‏‌شناختی با نقش میانجی تجارب تجزیه‏‌ای در دانشجویان 1 19 FA مصطفی نظری گروه روان‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران زیبا برقی ایرانی گروه علمی روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران احمد علیپور گروه علمی روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2026 01 26 <p><strong>Objective:</strong> The current study aimed to model the relationship between Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms and psychological distress, with dissociative experiences acting as a mediating variable among university students.</p> <p><strong>Methodology: </strong>This research employed a descriptive-correlational design. The statistical population consisted of all students from the Islamic Azad University, Tehran branches, during the 2025–2026 academic year (N=55,534), from which a sample of 385 participants was selected using multistage cluster sampling. Data were collected using the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS), the Dissociative Experiences Scale (DES), and the Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21). Data analysis was performed using Pearson correlation and structural equation modeling in SPSS-26 and AMOS-26 software.</p> <p><strong>Findings: </strong>The results indicated that ADHD symptoms have a significant positive effect on both dissociative experiences (β=0.316) and psychological distress (β=0.373). Furthermore, dissociative experiences were found to have a significant positive effect on psychological distress (β=0.349). Bootstrap results also confirmed that the indirect effect of ADHD symptoms on psychological distress, mediated by dissociative experiences, was statistically significant (β=0.110). Overall, ADHD symptoms explained 10% of the variance of dissociative experiences and ADHD symptoms together with dissociative experiences explained 34.3% of the variance of psychological distress. According to the findings, it can be suggested that ADHD symptoms can directly increase the level of psychological distress in students through increased dissociative experiences.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>The findings demonstrated that paying attention to the role of dissociative experiences in the relationship between ADHD symptoms and psychological distress can be important in better understanding students' psychological problems.</p> <p><strong>هدف:</strong> پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی ارتباط بین علایم نقص توجه–بیش‌فعالی و آشفتگی روان‏شناختی با نقش میانجی تجارب تجزیه‌ای در دانشجویان انجام شد. <strong>روش‌شناسی: </strong>این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای شهر تهران در سال تحصیلی 1404–1405 به تعداد 534/55 نفر بود که از میان آنان 385 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مقیاس نقص توجه–بیش‌فعالی بزرگسالان، مقیاس تجارب تجزیه‌ای و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس استفاده شد. داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در برنامه های SPSS-26 و AMOS-26 تحلیل شدند. <strong>یافته‌ها</strong><strong>:</strong><strong> </strong>نتایج نشان داد علایم نقص توجه–بیش‌فعالی اثر مثبت و معناداری بر تجارب تجزیه‌ای (316/0β=) و آشفتگی روان‏شناختی (373/0β=) دارد و تجارب تجزیه‌ای نیز اثر مثبت و معناداری بر آشفتگی روان‏شناختی (349/0β=) نشان داد. همچنین نتایج بوت‌استرپ نشان داد اثر غیرمستقیم علایم نقص توجه–بیش‌فعالی بر آشفتگی روان‏شناختی از طریق تجارب تجزیه‌ای معنادار است (110/0β=). در مجموع، علایم نقص توجه- بیش‌فعالی 10 درصد از واریانس تجارب تجزیه‌ای و علایم نقص توجه-بیش‌فعالی به همراه تجارب تجزیه‌ای 3/34 درصد از واریانس آشفتگی روان‌شناختی را تبیین کردند. با توجه به یافته ها می توان مطرح ساخت که علایم نقص توجه–بیش‌فعالی می‌تواند به‌طور مستقیم و از طریق افزایش تجارب تجزیه‌ای، سطح آشفتگی روان‏شناختی دانشجویان را افزایش دهد. <strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong><strong> </strong>نتایج پژوهش نشان داد که توجه به نقش تجارب تجزیه‌ای در ارتباط میان علایم نقص توجه–بیش‌فعالی و آشفتگی روان‏شناختی می‌تواند در شناخت بهتر مشکلات روان‏شناختی دانشجویان اهمیت داشته باشد.</p> https://maherpub.com/index.php/pdmd/article/download/890/681