مدل‌یابی نشانه‌های افسردگی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه و خودشفقت‌ورزی با نقش میانجی راهبردهای ناسازگار تنظیم شناختی هیجان در دانشجویان

فرناز امیری; مجید امیری; بهناز معینی

نویسندگان

فرناز امیری کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Author
مجید امیری استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Author
بهناز معینی کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Author

کلمات کلیدی:

افسردگی, طرحواره‌های ناسازگار اولیه, خودشفقت‌ورزی, تنظیم شناختی هیجان, دانشجویان

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف مدل‌یابی نشانه‌های افسردگی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه و خودشفقت‌ورزی با بررسی نقش میانجی راهبردهای ناسازگار تنظیم شناختی هیجان در دانشجویان انجام شد. روش‌شناسی: پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر روش توصیفی ـ همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه اصفهان بود و داده‌های 360 دانشجو که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند، مورد تحلیل قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه طرحواره‌های ناسازگار اولیه یانگ، مقیاس خودشفقت‌ورزی نف، پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران و پرسشنامه افسردگی بک ـ ویرایش دوم بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. یافته‌ها: شاخص‌های برازش نشان دادند مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود (χ²/df=2.14، CFI=0.95، TLI=0.94، GFI=0.93، RMSEA=0.056 و SRMR=0.043). طرحواره‌های ناسازگار اولیه اثر مستقیم مثبت و معناداری بر راهبردهای ناسازگار تنظیم شناختی هیجان (β=0.55, p<0.001) و نشانه‌های افسردگی (β=0.24, p<0.001) داشتند. خودشفقت‌ورزی اثر مستقیم منفی و معناداری بر راهبردهای ناسازگار تنظیم شناختی هیجان (β=-0.38, p<0.001) و نشانه‌های افسردگی (β=-0.21, p<0.001) نشان داد. همچنین، راهبردهای ناسازگار تنظیم شناختی هیجان اثر مثبت و معناداری بر نشانه‌های افسردگی داشتند (β=0.49, p<0.001). نتایج بوت‌استرپ نشان داد اثر غیرمستقیم طرحواره‌های ناسازگار اولیه (β=0.27، فاصله اطمینان 95٪: 0.19 تا 0.36) و خودشفقت‌ورزی (β=-0.19، فاصله اطمینان 95٪: 0.27- تا 0.12-) بر نشانه‌های افسردگی از طریق راهبردهای ناسازگار تنظیم شناختی هیجان معنادار بود؛ بنابراین میانجی‌گری جزئی تأیید شد. متغیرهای مدل در مجموع 62 درصد از واریانس نشانه‌های افسردگی را تبیین کردند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد طرحواره‌های ناسازگار اولیه به‌عنوان عامل آسیب‌پذیری شناختی و خودشفقت‌ورزی به‌عنوان عامل محافظتی با نشانه‌های افسردگی دانشجویان مرتبط هستند و بخشی از این روابط از طریق راهبردهای ناسازگار تنظیم شناختی هیجان تبیین می‌شود.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abdi, S., Taban, S., & Ghaemian, A. (2012). Cognitive Emotion Regulation Questionnaire: Validity and Reliability of Persian Translation of CERQ-36 Item. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 32, 2-7. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.01.001

Ahmadi, A., Rostami, H., & Javani, Z. (2024). Effectiveness of Mindfulness on Rumination and Cognitive Emotion Regulation in Students with Depressive Symptoms. Medical Journal of Tabriz University of Medical Sciences, 46(1), 87-96. https://doi.org/10.34172/mj.2024.016

Ahrnberg, H., Lindblom, J., Kaltiala, R., & Karukivi, M. (2025). Early Maladaptive Schemas, Depression and Anxiety in Adolescent Psychiatric Out-Patients. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 53(2), 206-210. https://doi.org/10.1017/S1352465824000432

Aleebrahim, F., Heidari, Z., Yousefnejad, S., Kheirabadi, G., & Tarrahi, M. J. (2024). Latent Class of Depressive Symptoms of and Its Determinants: A Cross-Sectional Study Among Iranian University Students. Journal of Research in Medical Sciences, 29, 9. https://doi.org/10.4103/jrms.jrms_728_22

Antón-Ruiz, J. A., Bernabé, M., & Heredia-Oliva, E. (2026). Prevalence of Depression, Anxiety, and Stress Among University Students in the Post-COVID-19 Period: A Systematic Review and Meta-Analysis. BMC psychology. https://doi.org/10.1186/s40359-026-05066-4

Bär, A., Bär, H. E., Rijkeboer, M. M., & Lobbestael, J. (2023). Early Maladaptive Schemas and Schema Modes in Clinical Disorders: A Systematic Review. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 96(3), 716-747. https://doi.org/10.1111/papt.12465

Farhadi, M., Rahimi, H., Zoghi Paydar, M. R., & Yarmohamadi Vasel, M. (2023). The Effectiveness of Self-Compassion-Focused Therapy on Cognitive Vulnerability to Depression. Iranian Journal of Psychiatry, 18(2), 134-144. https://doi.org/10.18502/ijps.v18i2.12364

Fernandes, M. d. S. V., Mendonça, C. R., da Silva, T. M. V., Noll, P. R. e. S., de Abreu, L. C., & Noll, M. (2023). Relationship Between Depression and Quality of Life Among Students: A Systematic Review and Meta-Analysis. Scientific reports, 13, 6715. https://doi.org/10.1038/s41598-023-33584-3

Garnefski, N., Kraaij, V., & Spinhoven, P. (2001). Negative Life Events, Cognitive Emotion Regulation and Emotional Problems. Personality and individual differences, 30(8), 1311-1327. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(00)00113-6

Han, A., & Kim, T. H. (2023). Effects of Self-Compassion Interventions on Reducing Depressive Symptoms, Anxiety, and Stress: A Meta-Analysis. Mindfulness, 14, 1553-1581. https://doi.org/10.1007/s12671-023-02148-x

Neff, K. D. (2022). Self-Compassion: Theory, Method, Research, and Intervention. Annual review of psychology, 74.

Peng, Y., & Ishak, Z. (2024). The Role of Emotion Regulation Strategies as the Mediator Between Self-Compassion and Depression Among Undergraduates in Yunnan Province, China. Discover Mental Health, 4, 56. https://doi.org/10.1007/s44192-024-00114-0

Pilkington, P. D., Karantzas, G. C., Faustino, B., & Pizarro-Campagna, E. (2024). Early Maladaptive Schemas, Emotion Regulation Difficulties and Alexithymia: A Systematic Review and Meta-Analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy, 31(1), e2914. https://doi.org/10.1002/cpp.2914

Rajabi, M., Mousavi Asl, E., Etemadi Mehr, H., Motamed Monfared, S., Rouhi, F., & Bagian Kulehmarzi, M. J. (2024). Understanding the Pathology of Major Depression in a Non-Clinical Student Sample: The Role of Mental Pain, Cognitive Emotion Regulation, Self-Compassion, and Anxiety. Shiraz E-Medical Journal, 25(8), e139102. https://doi.org/10.5812/semj-139102

Ramamurthy, G., & Chen, A. (2025). Early Maladaptive Schemas from Child Maltreatment in Depression and Psychotherapeutic Remediation: A Predictive Coding Framework. Frontiers in Psychiatry, 16, 1548601. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1548601

Shafiee, A., Teymouri Athar, M. M., Seighali, N., Amini, M. J., Hajishah, H., Arabazadeh Bahri, R., Akhoundi, A., Beiky, M., Sarvipour, N., Maleki, S., Zandifar, A., & Bakhtiyari, M. (2024). The Prevalence of Depression, Anxiety, and Sleep Disturbances Among Medical Students and Resident Physicians in Iran: A Systematic Review and Meta-Analysis. PLoS One, 19(8), e0307117. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0307117

Wang, Y., Fu, T., Wang, J., Chen, S., & Sun, G. (2024). The Relationship Between Self-Compassion, Coping Style, Sleep Quality, and Depression Among College Students. Frontiers in psychology, 15, 1378181. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1378181

Wang, Y., Guang, Z., Zhang, J., Han, L., Zhang, R., Chen, Y., Chen, Q., Liu, Z., Gao, Y., Wu, R., & Wang, S. (2023). Effect of Sleep Quality on Anxiety and Depression Symptoms Among College Students in China's Xizang Region: The Mediating Effect of Cognitive Emotion Regulation. Behavioral Sciences, 13(10), 861. https://doi.org/10.3390/bs13100861

Yu, S., Zhang, C., & Xu, W. (2023). Self-Compassion and Depression in Chinese Undergraduates with Left-Behind Experience: Mediation by Emotion Regulation and Resilience. Journal of Clinical Psychology, 79(1), 168-185. https://doi.org/10.1002/jclp.23375

Zhang, S., Liu, Q., Jia, M., Zhang, Q., & Zhang, L. (2025). The Predictive Roles of Self-Compassion, Perceived Social Support, and Psychological Flexibility in Early Maladaptive Schemas Among College Students: An Exploration Based on Latent Profile Analysis. Frontiers in psychology, 16, 1619308. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1619308