مقایسه اثربخشی گروهدرمانی مبتنی بر شفقت با معنادرمانی گروهی بر بهزیستی روانشناختی سالمندان
کلمات کلیدی:
گروه درمانی مبتنی بر شفقت, معنادرمانی گروهی, بهزیستی روانشناختی, سالمندان, گروه درمانیچکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی گروهدرمانی مبتنی بر شفقت و معنادرمانی گروهی بر بهزیستی روانشناختی سالمندان مرد بالای 65 سال تحت پوشش مراکز روزانه سازمان بهزیستی شهر بجنورد بود. روششناسی: این پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل سالمندان مرد بالای 65 سال مراکز روزانه تحت پوشش سازمان بهزیستی شهر بجنورد بود که از میان آنان 45 نفر به شیوه نمونهگیری در دسترس انتخاب و بهصورت تصادفی در سه گروه 15 نفره شامل گروهدرمانی مبتنی بر شفقت، معنادرمانی گروهی و گروه کنترل جایگزین شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه بهزیستی روانشناختی ریف بود. گروهدرمانی مبتنی بر شفقت طی 8 جلسه 90 دقیقهای بر اساس پروتکل گیلبرت اجرا شد و معنادرمانی گروهی نیز در 10 جلسه یکساعته مبتنی بر رویکرد فرانکل انجام گرفت. دادهها با استفاده از آزمونهای تحلیل واریانس، تحلیل کوواریانس، آزمون شاپیرو–ویلک، آزمون لوین و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرمافزار SPSS تحلیل شدند. یافتهها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که بین سه گروه از نظر بهزیستی روانشناختی تفاوت معناداری وجود دارد (0.012=P و 4.923=F). هر دو مداخله درمانی نسبت به گروه کنترل موجب افزایش معنادار بهزیستی روانشناختی سالمندان شدند. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد میانگین تعدیلشده بهزیستی روانشناختی در گروه درمان مبتنی بر شفقت بهطور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (0.012=P) و معنادرمانی گروهی نیز نسبت به گروه کنترل تفاوت معنادار داشت (0.032=P). با این حال، تفاوت میان دو گروه درمانی مبتنی بر شفقت و معنادرمانی از نظر آماری معنادار نبود (1.00=P). همچنین اندازه اثر گروهدرمانی مبتنی بر شفقت برابر با 29 درصد و معنادرمانی گروهی برابر با 18.1 درصد گزارش شد که نشاندهنده اثربخشی مطلوب هر دو مداخله بر ارتقای بهزیستی روانشناختی سالمندان است. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان داد هر دو رویکرد درمانی مبتنی بر شفقت و معنادرمانی گروهی میتوانند بهعنوان مداخلات مؤثر در ارتقای بهزیستی روانشناختی سالمندان مورد استفاده قرار گیرند. هرچند هر دو درمان اثربخشی معناداری داشتند، گروهدرمانی مبتنی بر شفقت از نظر میزان تأثیرگذاری عملکرد مطلوبتری نشان داد.
دانلودها
مراجع
Asghari, N., Aliakbari, M., & Dadkhah, A. (2012). Group Logotherapy as a Rehabilitation Method for Reducing Depression in Elderly Women. Journal of Disability Studies, 2(1), 31-38.
Baker, D. A., Caswell, H. L., & Eccles, F. J. R. (2019). Self-Compassion and Depression, Anxiety, and Resilience in Adults with Epilepsy. Epilepsy & Behavior, 90(3), 154-161.
Farrokhzadian, A. A., & Mirdrikvand, F. (2017). The Effectiveness of Self-Compassion-Focused Therapy on Increasing Psychological Well-Being and Reducing Depression in Older Adults. Aging Psychology, 3(4), 293-302.
Gilbert, P., & Procter, S. (2022). Compassion-Focused Therapy: Distinctive Features. Routledge.
Heine, C., & Browning, C. J. (2014). Mental Health and Dual Sensory Loss in Older Adults: A Systematic Review. Frontiers in Aging Neuroscience, 14, 68-83.
Hill, P. L. (2023). Meaning-Centered Group Therapy for Older Adults: A Randomized Controlled Trial. Journal of Aging and Health, 35(4), 215-228.
Jaghtaei, F., Mohagheghi Kamali, S. H., Basekha, M., Goharinejad, S., Saniei, N., Rafiei, H., & Delbari, A. (2023). Dimensions, Indicators, and Components of Well-Being in Older Adults: A Scoping Review. Salmand: Iranian Journal of Ageing, 19(4).
Kaviani, H., & Rahimi, P. (2002). Problem Solving in Depressed Patients Who Attempted Suicide. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 7(4), 25-30.
Kia, B., Tizdast, T., & Eslahi Farshami, F. (2025). The Structural Model of Death Anxiety and Self-Acceptance Based on Differentiation with the Mediating Role of Self-Compassion in the Elderly. Applied Family Therapy Journal (AFTJ), 6(5), 1-12. https://journals.kmanpub.com/index.php/aftj/article/view/4120
Nasiri, H., & Jokar, B. (2008). Meaningfulness of Life, Hope, Life Satisfaction, and Mental Health in Women: A Group of Employed Cultural Women. Women's Research Journal, 6(2), 157-176.
Neff, K. D. (2016). The Self-Compassion Scale Is a Valid and Theoretically Coherent Measure of Self-Compassion. Mindfulness, 7(1), 264-274.
Nouri, H. R. (2016). Compassion and Mindfulness. Kian Afraz Publications.
Pargament, K. I. (2024). Spiritual and Existential Interventions in Aging Populations: A Meta-Analytic Review. Psychology and Aging, 39(1), 45-60.
Prochaska, J., Norcross, J., & SeyedMohammadi, Y. (2016). Theories of Psychotherapy: An Interdisciplinary Analysis (56 ed.). Ravan.
Rahimipour, M., & Eshagh, K. (2014). The Mediating Role of Spiritual Intelligence in Psychological Well-Being and Life Satisfaction Among Older Adults in Mehriz County, Yazd. Rehabilitation Medicine, 3(3), 72-81.
Rezaei, S., Moghadam Amir Aslani, M., Moazzi Vesal, M., Najafi, Z., & Heydari Sharaf, P. (2025). The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy on Loneliness and Self-Compassion in the Elderly. J Gerontol, 10(2), 64-73.
Rezavandi, M., Ariapooran, S., & Karami, J. (2025). The Effectiveness of Compassion-Based Therapy on Fatigue, Self-Compassion and Resilience of Elderly Home Nurses. Journal of Modern Psychological Researches, 20(77), 37-47. https://doi.org/10.22034/jmpr.2023.58536.5837
Ritchie, J. E. (2014). Self-Compassion for Women in Later Midlife: A Feminist Approach to Conscious Aging [Doctoral dissertation, Saybrook University].
Ryff, C. D. (2018). Well-Being with Soul: Science in Pursuit of Human Potential. Perspectives on Psychological Science, 13(2), 242-248.
Sadeghi, A., Jahangiri, M., & Taghvaei, D. (2024). The effectiveness of self-compassion-focused therapy on depression, caregiver burden, and emotional dysregulation in caregivers of elderly patients with Alzheimer's disease. Journal of Research in Psychological Health, 18(2), 1-20. https://system.khu.ac.ir/rph/article-1-4524-fa.pdf
Seeman, T. E., & Adler, N. (1998). Older Americans: Who Will They Be? National Forum, 78(2), 22-26.
Taherkhani, M., Mohammadi, F., Rashvand, F., & Matlabı, S. A. (2021). Predictors of Caregiver Burden in Caregivers of Older Adults Undergoing Dialysis. Salmand: Iranian Journal of Ageing, 16(4), 485-496.
Tohidifar, M., Kazemian Moghadam, K., & Haroun Rashidi, H. (2021). The Effectiveness of Compassion-Based Therapy on Loneliness and Cognitive Flexibility in Elderly Men. Psychological studies, 17(2), 97-116.
Yang, Q. Q., Chen, Y. D., Schwade, M., & Zhang, Q. (2025). Exploring the dynamics of compassion fatigue, compassion satisfaction, and burnout in family caregivers of disabled elderly: A moderated mediation analysis of social support. Geriatric Nursing, 65, 103537. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2025.103537
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Morteza Haghshenas, Hossein Mahdian, Seyyed Hamid Nabavi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
