رواسازی و بررسی ویژگیهای روانسنجی نسخه فارسی پرسشنامه مصور طرحواره دوسلدورف برای کودکان و نوجوانان
کلمات کلیدی:
طرحوارههای ناسازگار اولیه, پرسشنامه مصور طرحواره دوسلدورف, کودک و نوجوان, رواسازی, روایی سازه, پایاییچکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف رواسازی نسخه فارسی پرسشنامه مصور طرحواره دوسلدورف و بررسی روایی و پایایی آن در میان کودکان و نوجوانان ایرانی انجام شد. روششناسی: این پژوهش کاربردی با طرح توصیفیـمقطعی و از نوع مطالعات روانسنجی انجام شد. جامعه آماری شامل کودکان و نوجوانان کشور در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ بود که 936 نفر از آنان به روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. پرسشنامه پس از ترجمه مستقیم، بازترجمه و انطباق فرهنگی اجرا شد. روایی صوری و محتوایی ابزار با نظر ۱۴ متخصص و محاسبه نسبت روایی محتوا و شاخص روایی محتوا ارزیابی شد. برای بررسی روایی سازه از تحلیل عاملی تأییدی و برای ارزیابی روایی ملاکی از همبستگی ابعاد پرسشنامه با افسردگی، اضطراب، استرس و عزتنفس استفاده شد. همسانی درونی نیز با ضریب آلفای کرونباخ بررسی گردید. یافتهها: مقادیر نسبت روایی محتوایی تمام گویهها از نقطه برش ۰٫۵۱ بیشتر بود. تحلیل عاملی تأییدی، ساختار ششعاملی شامل گسستگی و طرد، خودگردانی و عملکرد آسیبدیده، محدودیتهای ناکافی، جهتگیری به دیگران، گوشبهزنگی و بازداری و معیارهای عملکردی را تأیید کرد. شاخصهای برازش مدل شامل χ²/df=2.91، RMSEA=0.08، CFI=0.98، NFI=0.96، GFI=0.96 و AGFI=0.94 بود. بارهای عاملی گویهها بین ۰٫۳۴ تا ۰٫۸۱ قرار داشت. ابعاد طرحوارهای با افسردگی، اضطراب و استرس همبستگی مثبت و معنادار و با عزتنفس همبستگی منفی و معنادار نشان دادند. آلفای کرونباخ نمره کل ۰٫۸۸ و ضرایب خردهمقیاسها بین ۰٫۷۰ تا ۰٫۷۵ بود. نتیجهگیری: نسخه فارسی پرسشنامه مصور طرحواره دوسلدورف از شواهد مقدماتی قابلقبولی در زمینه روایی سازه، روایی ملاکی و همسانی درونی برخوردار است و میتواند با احتیاط در پژوهشها و غربالگری اولیه کودکان و نوجوانان به کار رود؛ بااینحال، کاربرد تشخیصی آن مستلزم هنجاریابی و مطالعات تکمیلی است.
دانلودها
مراجع
Coenye, J., Verbeken, S., Goossens, L., Louis, J. P., & Beyers, W. (2025). Adaptive Schema Domains: Validation and Higher-Order Structure of the Young Positive Schema Questionnaire in a Sample of Flemish Emerging Adults. Journal of Personality Assessment, 107(5), 575-585. doi:10.1080/00223891.2025.2478032
Güner, O. (2017). Psychometric Properties and Normative Values of the Early Maladaptive Schema Questionnaire Set for Children and Adolescents. Clinical Psychology & Psychotherapy, 24(2), 534-554. doi:10.1002/cpp.2049
Hatoum, A. H., Abbott, M. J., & Burton, A. L. (2025). Measuring Early Maladaptive Schemas: Preliminary Development of a Brief Young Schema Questionnaire. Clinical Psychologist, 29(1), 1-15. doi:10.1080/13284207.2024.2428248
Huckstepp, T. J., Allen, A., Maher, A. L., Houlihan, C., & Mason, J. (2023). Factor Structure of the Young Positive Schema Questionnaire in an Eating Disorder Sample. Eating and Weight Disorders: Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 28(1), 13. doi:10.1007/s40519-023-01549-0
Köse Karaca, B., Armağan Küçükseymen, Z. C., Aytaç, M., & Karaosmanoğlu, H. A. (2022). Turkish Adaptation of the Düsseldorf Illustrated Schema Questionnaire for Children: Psychometric Properties and Relationship with Childhood Difficulties. International Journal of Cognitive Therapy, 15(3), 336-353. doi:10.1007/s41811-022-00141-1
Li, K., Waters, T. E., & Bosmans, G. (2025). Late Adolescents' Early Maladaptive Schemas: Are They Longitudinally Linked with Middle-Childhood Temperament over and above Attachment? Research on Child and Adolescent Psychopathology, 53(1), 101-112. doi:10.1007/s10802-024-01256-z
Loose, C., Meyer, F., & Pietrowsky, R. (2018). The Dusseldorf Illustrated Schema Questionnaire for Children (Disc). Psicologia: Reflexao e Critica, 31(1), 7.
May, T., Younan, R., & Pilkington, P. D. (2022). Adolescent Maladaptive Schemas and Childhood Abuse and Neglect: A Systematic Review and Meta-Analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy, 29(4), 1159-1171. doi:10.1002/cpp.2712
Paetsch, A., Moultrie, J., Kappelmann, N., Fietz, J., Bernstein, D. P., & Kopf-Beck, J. (2022). Psychometric Properties of the German Version of the Young Positive Schema Questionnaire in the General Population and Psychiatric Patients. Journal of Personality Assessment, 104(4), 522-531. doi:10.1080/00223891.2021.1966020
Santos, L., Vagos, P., & Rijo, D. (2018). Dimensionality and Measurement Invariance of a Brief Form of the Young Schema Questionnaire for Adolescents. Journal of Child and Family Studies, 27(7), 2100-2111. doi:10.1007/s10826-018-1050-3
Sfeir, M., Postigo, Á., Fekih-Romdhane, F., González-Nuevo, C., Malaeb, D., Hallit, S., & Obeid, S. (2025). Psychometric Properties of the Arabic Version of the Young Schema Questionnaire Short Form-Version 3. Scientific reports, 15(1), 406. doi:10.1038/s41598-024-83089-w
Spirou, D., Raman, J., Bishay, R. H., Ahlenstiel, G., & Smith, E. (2022). Childhood Trauma, Posttraumatic Stress Disorder Symptoms, Early Maladaptive Schemas, and Schema Modes: A Comparison of Individuals with Obesity and Normal-Weight Controls. BMC psychiatry, 22(1), 517. doi:10.1186/s12888-022-04169-7
Tsouvelas, G., & Chondrokouki, M. (2025). Factorial Validation of the Greek Schema Questionnaire for Children: A Comparison of Community and Clinical Samples. Child Abuse Review, 34(3), e70031. doi:10.1002/car.70031
Uysal, M., Gurel Ficicioglu, I. E., Mutlu, M., & Mutluer, T. (2026). Schema Therapy for Children and Adolescents: A Systematic Review of Individual, Group, and Parent-Based Interventions. Clinical Child and Family Psychology Review, 1-16. doi:10.1007/s10567-026-00568-4
Yalcin, O., Marais, I., Lee, C., & Correia, H. (2022). Revisions to the Young Schema Questionnaire Using Rasch Analysis: The Ysq-R. Australian Psychologist, 57(1), 8-20. doi:10.1080/00050067.2021.1979885
Yalcin, O., Marais, I., Lee, C. W., & Correia, H. (2023). The Ysq-R: Predictive Validity and Comparison with the Short and Long Forms of the Young Schema Questionnaire. International journal of environmental research and public health, 20(3), 1778. doi:10.3390/ijerph20031778
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 احد عبدی, فاطمه حاجیخلیلی (Author); فخری سادات حسینی (Translator)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
