پیش‌بینی حافظه کاذب بر اساس ذهنیت طرح‌واره‌ای و سوگیری توجه با نقش میانجی‌گر عاطفه مثبت و منفی در بیماران مبتلا به اختلالات خلقی

نویسندگان

    مصطفی انصاریون دانشجو دکتری، گروه روانشناسی عمومی ، واحد قم ، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران
    حسن میرزا حسینی * دانشیار، گروه روانشناسی عمومی، واحد قم ، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم ، ایران mirzahoseini.hasan@yahoo.com
    مجید ضرغام حاجبی دانشیار، گروه روانشناسی عمومی، واحد قم ، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم ، ایران
https://doi.org/10.61838/kman.pdmd.4.2.20

کلمات کلیدی:

حافظه کاذب, ذهنیت طرح‌واره‌ای, سوگیری توجه, عواطف مثبت و منفی, اختلالات خلقی

چکیده

هدف: هدف مطالعه حاضر، بررسی مدل ساختاری حافظه کاذب بر اساس ذهنیت‌های طرح‌واره‌ای و سوگیری توجه با نقش میانجی‌گر عاطفه مثبت و منفی در بیماران مبتلا به اختلالات خلقی بود. روش‌شناسی: روش پژوهش توصیفی-همبستگی و از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM) بود. جامعه آماری شامل کلیه بیماران زن و مرد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی و اختلال دوقطبی بود که در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ به مراکز روان‌پزشکی مراجعه کرده بودند. از میان این جامعه، ۲۰۰ نفر با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل تکلیف حافظه کاذب (رودیگر و مک‌درموت، 1995)، پرسشنامه ذهنیت‌های طرح‌واره‌ای یانگ (یانگ و همکاران، 2008)، پرسشنامه سوگیری توجه (وودی و همکاران، 1997)، و مقیاس عاطفه مثبت و منفی (واتسون و همکاران، 1988) بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ذهنیت‌های طرح‌واره‌ای و سوگیری توجه به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم (از طریق عاطفه مثبت و منفی) بر حافظه کاذب اثر معناداری دارند (P<0.01). همچنین، عاطفه منفی نقش تقویت‌کننده و عاطفه مثبت نقش تعدیل‌کننده‌ای در شکل‌گیری حافظه کاذب ایفا کردند (P<0.01). نتیجه‌گیری: این یافته‌ها بر اهمیت عوامل شناختی و هیجانی در بروز تحریف‌های حافظه در بیماران خلقی تأکید دارند و می‌توانند مبنایی برای طراحی مداخلات درمانی مؤثر به‌منظور کاهش تحریف‌های شناختی و بهبود عملکرد حافظه فراهم سازند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Aalbers, G., Engels, T., Haslbeck, J. M., Borsboom, D., & Arntz, A. (2021). The network structure of schema modes. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(5), 1065-1078. https://doi.org/10.1002/cpp.2577

Bär, A., Bär, H. E., Rijkeboer, M. M., & Lobbestael, J. (2023). Early Maladaptive Schemas and Schema Modes in clinical disorders: A systematic review. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 96(3), 716-747. https://doi.org/10.1111/papt.12465

Barahani, M. N., Alipour, A., & Abolghasemi, A. (2008). Construction and psychometric properties of the Positive and Negative Affect Schedule (PANAS) in the Iranian population. Journal of Psychology, 12(3), 234-250. https://www.sid.ir/paper/207943/fa

Barkasi, M., & Sant'Anna, A. (2022). Reviving the naïve realist approach to memory. Philosophy and the Mind Sciences, 3. https://doi.org/10.33735/phimisci.2022.9192

Besharat, M. A. (2012). Validation of the Young Schema Questionnaire (Third Edition) in an Iranian sample. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 18(4), 310EP - 318. https://civilica.com/doc/1892584/

Bookbinder, S. H., & Brainerd, C. J. (2016). Emotion and false memory: The context-content paradox. Psychological bulletin, 142(12), 1315. https://doi.org/10.1037/bul0000077

Booth, R. W., & Sharma, D. (2020). The role of affect in attentional bias. Emotion Review, 12(1), 22-36. https://doi.org/10.1177/1754073919872633

Bulatova, O., & Fukuda, K. (2025). Prediction-based false memory: Unconfirmed prediction can result in robust false memories. Cognition, 255, 106013. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2024.106013ER -

Christensen, T. C., Thomas, M. L., & Waller, N. G. (2024). Mood disorders and cognition: A longitudinal perspective. Journal of affective disorders, 338, 145-153. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23279095.2021.1979551

Fandakova, Y., & Dennis, N. A. (2024). Introduction to the special issue: the neuroscience of false memory. Memory, 32(10), 1267-1127. https://doi.org/10.1080/09658211.2024.2418768

Fatemi, A., Zargar, Y., & Rafiei, H. (2017). Psychometric properties of the Schema Modes Questionnaire in clinical and non-clinical samples. Journal of Psychological Science, 16(62), 145-158. https://tpccp.um.ac.ir/article_44991.html

Gulsirin, E., & Ikir, M. (2024). False memories in affective disorders: A cognitive-emotional integration. Cognitive Neuropsychiatry, 29(1), 1-15. https://tesidottorato.depositolegale.it/handle/20.500.14242/190311

Harmer, C. J., Duman, R. S., & Cowen, P. J. (2017). How do antidepressants work? New perspectives for refining future treatment approaches. The Lancet Psychiatry, 4(5), 409-418. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(17)30015-9

Hawke, L. D., & Provencher, M. D. (2011). Schema theory and schema therapy in mood and anxiety disorders: A review. Journal of Cognitive Psychotherapy, 25(4), 257-276. https://doi.org/10.1891/0889-8391.25.4.257

Kaplan, J. T., Johnson, M. K., & Richards, J. M. (2023). Emotion and memory accuracy: Investigating positive emotion regulation. Emotion, 23(2), 321-333. https://psycnet.apa.org/record/2013-27670-001

Lee, K. H., Park, M., & Jang, J. H. (2023). Selective attention to negative information in depression: A systematic review. Psychological bulletin, 149(4), 305-324. https://www.cambridge.org/core/journals/psychological-medicine/article/selective-attention-for-negative-information-and-depression-in-schizophrenia/4E15EDFB0A2AE9500F1219DBB2969472

Matsumoto, N., Watson, L. A., & Kuratomi, K. (2023). Schema-driven involuntary categoric memory in depression. Cognitive therapy and research, 47(1), 52-68. https://doi.org/10.1007/s10608-022-10329-6

Mertens, Y., Yılmaz, M., & Lobbestael, J. (2020). Schema modes mediate the effect of emotional abuse in childhood on the differential expression of personality disorders. Child abuse & neglect, 104, 104445. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2020.104445

Moritz, S., Schneider, B. C., Peth, J., Arlt, S., & Jelinek, L. (2018). Metacognitive Training for Depression (D-MCT) reduces false memories in depression. A randomized controlled trial. European Psychiatry, 53, 46-51. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2018.05.010

Nasiri, H., Amiri, S., & Akbari, M. (2019). Application of the false memory paradigm in patients with bipolar disorder. Journal of New Research in Psychology, 14(53), 87-102. https://civilica.com/doc/732374/

Niknam, S., Rezaei, M., & Sharifi, M. (2018). Validation of the Attention Bias Questionnaire in individuals with depression. Journal of Cognitive Behavioral Therapy, 7(2), 88-97. https://madsg.com/%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C/

Otgaar, H., Muris, P., Howe, M. L., & Merckelbach, H. (2017). What drives false memories in psychopathology? A case for associative activation. Clinical Psychological Science, 5(6), 1048-1069. https://doi.org/10.1177/2167702617724424

Phillips, K., Brockman, R., Bailey, P. E., & Kneebone, I. I. (2020). Schema in older adults: does the schema mode model apply? Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 48(3), 341-349. https://doi.org/10.1017/S1352465819000602

Pool, E., Brosch, T., Delplanque, S., & Sander, D. (2016). Attentional bias for positive emotional stimuli: A meta-analytic investigation. Psychological bulletin, 142(1), 79. https://doi.org/10.1037/bul0000026

Reinhard, M. A., Kocur, J. L., Roth, L., Roediger, H. L., & McDermott, K. B. (2022). Schema modes in affective disorders: A transdiagnostic perspective Creating false memories: Remembering words not presented in lists. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 50(2), 202-215. https://doi.org/10.1037/0278-7393.21.4.803

Rezaei, S., Gharaee, B., & Habibi, M. (2015). Application of the DRM paradigm in assessing memory distortion in depressed patients. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 21(1), 54-64. https://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/61513947401.pdf

Salgó, E., Bajzát, B., & Unoka, Z. (2021). Schema modes and their associations with emotion regulation, mindfulness, and self-compassion among patients with personality disorders. Borderline personality disorder and emotion dysregulation, 8(1), 19. https://doi.org/10.1186/s40479-021-00160-y

Sejunaite, K., Lanza, C., & Riepe, M. W. (2018). Everyday false memories in older persons with depressive disorder. Psychiatry research, 261, 456-463. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2018.01.030

Whitekind, J. A. B. P. D., & Morgan, J. E. (2022). Depression and memory distortions: The role of emotional valence. Memory, 30(7), 929–944. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1037/a0030029

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۴/۰۴/۲۵

ارسال

۱۴۰۴/۰۲/۱۰

بازنگری

۱۴۰۴/۰۴/۰۹

پذیرش

۱۴۰۴/۰۴/۱۶

شماره

نوع مقاله

مقالات

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>