بررسی رابطه استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی با فرسودگی تحصیلی با نقش واسطه‌ای تکنواسترس در دانشجویان

نرجس خاتون ذبیحی حصاری

نویسندگان

نرجس خاتون ذبیحی حصاری استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Author https://orcid.org/0000-0002-3323-3834

کلمات کلیدی:

استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی, تکنواسترس, فرسودگی تحصیلی, دانشجویان, مدل‌یابی معادلات ساختاری

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی با فرسودگی تحصیلی با نقش واسطه‌ای تکنواسترس در دانشجویان دانشگاه پیام نور مرکز مشهد انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی-همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشجویان دانشگاه پیام نور مرکز مشهد در نیمسال تحصیلی 1404.1403 بود که از میان آنان 384 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی برگن، پرسشنامه فرسودگی تحصیلی برسو و همکاران و پرسشنامه تکنواسترس تارافدار و همکاران بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و AMOS-26 تحلیل شدند و برای بررسی روابط بین متغیرها از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی با تکنواسترس (0.61=r، 0.01>P) و فرسودگی تحصیلی (0.54=r، 0.01>P) رابطه مثبت و معنادار دارد. همچنین تکنواسترس با فرسودگی تحصیلی رابطه مثبت و معناداری داشت (0.67=r، 0.01>P). نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی دارای اثر مستقیم بر تکنواسترس (0.63=β، 0.001>P) و فرسودگی تحصیلی (0.29=β، 0.001>P) است. علاوه بر این، تکنواسترس اثر مستقیم و معناداری بر فرسودگی تحصیلی داشت (0.52=β، 0.001>P). همچنین اثر غیرمستقیم استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی بر فرسودگی تحصیلی از طریق تکنواسترس معنادار بود (0.33=β، 0.001>P). نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند از طریق افزایش تکنواسترس، فرسودگی تحصیلی دانشجویان را تشدید کند. بنابراین، آموزش مهارت‌های مدیریت استفاده از شبکه‌های اجتماعی، ارتقای سواد دیجیتال و اجرای برنامه‌های کاهش تکنواسترس می‌تواند نقش مؤثری در کاهش فرسودگی تحصیلی دانشجویان داشته باشد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Alshamaila, Y., Awwad, F. A., Masa’deh, R. e., & Farfoura, M. E. (2023). Complexities, Challenges, and Opportunities of Mobile Learning: A Case Study at the University of Jordan. Sustainability, 15(12), 9564. https://doi.org/10.3390/su15129564

Arain, S., & Arain, M. A. (2023). Technostress Level in Prospective Teachers at Higher Education Institution. Academy of Education and Social Sciences Review, 3(2), 111-119. https://doi.org/10.48112/aessr.v3i2.468

Braunheim, L., Otten, D., Kasinger, C., Brähler, E., & Beutel, M. E. (2022). Individual and Work-Related Predictors of Exhaustion in East and West Germany. International journal of environmental research and public health, 19(18), 11533. https://doi.org/10.3390/ijerph191811533

Dunaetz, D. R. (2022). When Technology Does More Harm Than Good: Technostress in Missionary Contexts. https://doi.org/10.31219/osf.io/w7b32

Gemmano, C. G., Manuti, A., Girardi, S., & Balenzano, C. (2023). From Conflict to Balance: Challenges for Dual-Earner Families Managing Technostress and Work Exhaustion in the Post-Pandemic Scenario. International journal of environmental research and public health, 20(8), 5558. https://doi.org/10.3390/ijerph20085558

Gonçalves, S. P., & Santos, J. V. d. (2022). Smartphone Use Side-by-Side With Burnout: Mediation of Work–Family Interaction and Loneliness. International journal of environmental research and public health, 19(11), 6692. https://doi.org/10.3390/ijerph19116692

Kasemy, Z. A., Sharif, A. F., Barakat, A., Abdelmohsen, S. R., Hassan, N. H., Hegazy, N. N., Sharfeldin, A., El-Ma'doul, A. S., Alsawy, K. A., Shereda, H. M. A., & Abdelwanees, S. (2022). Technostress Creators and Outcomes Among Egyptian Medical Staff and Students: A Multicenter Cross-Sectional Study of Remote Working Environment During COVID-19 Pandemic. Frontiers in Public Health, 10. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.796321

Kasim, N. M., Fauzi, M. A., Yusuf, M. F., & Wider, W. (2022). The Effect of WhatsApp Usage on Employee Innovative Performance at the Workplace: Perspective From the Stressor–Strain–Outcome Model. Behavioral Sciences, 12(11), 456. https://doi.org/10.3390/bs12110456

Klingelhoefer, J., & Meier, A. (2023). Social Media and Well-Being at Work, at Home, and in-Between: A Review. 398-418. https://doi.org/10.4337/9781789906769.00032

Kulikowski, K., Przytuła, S., Sułkowski, Ł., & Rašticová, M. (2022). Technostress of Students During COVID-19 - A Sign of the Time? Human Technology, 18(3), 234-249. https://doi.org/10.14254/1795-6889.2022.18-3.3

Li, X., & Liu, D. (2022). The Influence of Technostress on Cyberslacking of College Students in Technology-Enhanced Learning: Mediating Effects of Deficient Self-Control and Burnout. International journal of environmental research and public health, 19(18), 11800. https://doi.org/10.3390/ijerph191811800

Mahapatra, M., & Ford, D. P. (2024). Technostress and Disengagement From Knowledge Sharing: Insights From Pre-Pandemic and Mid-Pandemic Data Sets. Journal of Knowledge Management, 28(9), 2689-2711. https://doi.org/10.1108/jkm-08-2023-0711

Marrinhas, D., Santos, V., Salvado, C., Pedrosa, D., & Pereira, A. (2023). Burnout and Technostress During the COVID-19 Pandemic: The Perception of Higher Education Teachers and Researchers. Frontiers in Education, 8. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1144220

Marsh, E., Vallejos, E. P., & Spence, A. (2024). Overloaded by Information or Worried About Missing Out on It: A Quantitative Study of Stress, Burnout, and Mental Health Implications in the Digital Workplace. Sage Open, 14(3). https://doi.org/10.1177/21582440241268830

Meyer, S.-C., & Tisch, A. (2023). Exploring the Relationship Between Techno-Unreliability at Work and Burnout. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 66(3), 185-191. https://doi.org/10.1097/jom.0000000000003008

Muhamad, N. A., Maamor, N. H., Jamalluddin, N. H., Rosli, I. A., Leman, F. N., Tengku Puteri Nadiah Tengku Baharudin, S., Misnan, N. S., Abdullah, N., Johari, M. Z., Chemi, N., & Ibrahim, N. M. (2025). Technostress and Its Associated Factors: Burnout and Fatigue Among Malaysian Healthcare Workers (HCWs) in State Hospitals. PLoS One, 20(3), e0319506. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0319506

Naga, J. F., & Ebardo, R. (2025). Social Network Sites (SNS) an Archetype of Techno-Social Stress: A Systematic Review. Heliyon, 11(1), e41119. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e41119

Niu, L., Wang, X., Wallace, M. P., Pang, H., & Xu, Y. (2022). Digital Learning of English as a Foreign Language Among University Students: How Are Approaches to Learning Linked to Digital Competence and Technostress? Journal of Computer Assisted Learning, 38(5), 1332-1346. https://doi.org/10.1111/jcal.12679

Oksa, R., Pirkkalainen, H., Salo, M., Savela, N., & Oksanen, A. (2022). Professional Social Media-Enabled Productivity: A Five-Wave Longitudinal Study on the Role Of professional Social Media Invasion, Work Engagement And work Exhaustion. Information Technology and People, 35(8), 349-368. https://doi.org/10.1108/itp-11-2021-0899

Pansini, M., Buonomo, I., Vincenzi, C. D., Ferrara, B., & Benevene, P. (2023). Positioning Technostress in the JD-R Model Perspective: A Systematic Literature Review. Healthcare, 11(3), 446. https://doi.org/10.3390/healthcare11030446

Pourahmad, Z., & ̧c, H. K. (2023). Analyzing the Influence of Technostress on Students: A Systematic Literature Review. 83-97. https://doi.org/10.5121/csit.2023.132106

Rodriguez-Barboza, J. R., Flor de María Sánchez, A., Díaz, E. M. A., Vásquez-Pajuelo, L., Goigochea-Parks, D. I., & Lourdes Ivonne del Carmen, A.-A. (2023). Psychological Well-Being and Technostress: Challenges in Health and Job Performance Among English Teachers. Salud Ciencia Y Tecnología, 3, 618. https://doi.org/10.56294/saludcyt2023618

Tell, A., Westenhöfer, J., Harth, V., & Mache, S. (2023). Stressors, Resources, and Strain Associated With Digitization Processes of Medical Staff Working in Neurosurgical and Vascular Surgical Hospital Wards: A Multimethod Study. Healthcare, 11(14), 1988. https://doi.org/10.3390/healthcare11141988

Tu, L., Jiang, H., & Dai, L. (2025). Technostress, Burnout, and Job Satisfaction: An Empirical Study of STEM Teachers’ Well-Being and Performance. Behavioral Sciences, 15(7), 992. https://doi.org/10.3390/bs15070992

Wang, Q., Zhao, G., & Cheng, Z. (2022). Examining the Moderating Role of Technostress and Compatibility in EFL Learners’ Mobile Learning Adoption: A Perspective From the Theory of Planned Behaviour. Frontiers in psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.919971

Wang, X., & Yu, X. (2024). Art Students’ Technostress, Perceived Usefulness, Satisfaction, and Continuance Intention to Use Mobile Educational Applications. Sage Open, 14(2). https://doi.org/10.1177/21582440241260206

Wirth, T., Kraft, J., Marquardt, B., Harth, V., & Mache, S. (2024). Indicators of Technostress, Their Association With Burnout and the Moderating Role of Support Offers Among Nurses in German Hospitals: A Cross-Sectional Study. BMJ open, 14(7), e085705. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2024-085705

Yao, N., & Wang, Q. (2022). Technostress From Smartphone Use and Its Impact on University Students’ Sleep Quality and Academic Performance. The Asia-Pacific Education Researcher, 32(3), 317-326. https://doi.org/10.1007/s40299-022-00654-5