اثربخشی زوج‌درمانی شناختی‌رفتاری بر فرسودگی زناشویی و تنظیم هیجان بین‌فردی

علی  آرمان; فاطمه  اعظمی; نگار  بابائی; فاطمه  رجبی; ارسلان برکت

نویسندگان

علی آرمان کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی، واحد علوم پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Author https://orcid.org/0009-0006-5737-5315
فاطمه اعظمی کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی شخصیت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Author https://orcid.org/0009-0004-7558-9451
نگار بابائی کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی عمومی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Author https://orcid.org/0009-0009-5600-6720
فاطمه رجبی کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی عمومی، واحد ابهر، دانشگاه آزاداسلامی، ابهر، ایران. Author https://orcid.org/0000-0001-9759-9109
ارسلان برکت دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی سلامت، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی ، تنکابن، ایران. Author https://orcid.org/0009-0006-9883-272X

کلمات کلیدی:

زوج‌درمانی شناختی, رفتاری, فرسودگی زناشویی, تنظیم هیجان بین‌فردی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی زوج‌درمانی شناختی‌رفتاری بر فرسودگی زناشویی و تنظیم هیجان بین‌فردی زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و کلینیک‌های روان‌شناختی شهر تهران بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و کلینیک‌های روان‌شناختی شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش شامل ۳۰ زوج بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه، هر گروه ۱۵ زوج، جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه زوج‌درمانی شناختی‌رفتاری دریافت کرد و گروه گواه در این مدت مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه فرسودگی زناشویی و پرسشنامه تنظیم هیجان بین‌فردی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که اثر زمان بر فرسودگی زناشویی معنادار بود، F = 142.35، p < 0.001، η² = 0.835. اثر گروه نیز معنادار بود، F = 24.88، p < 0.001، η² = 0.470. همچنین اثر متقابل زمان و گروه بر فرسودگی زناشویی معنادار شد، F = 118.59، p < 0.001، η² = 0.809. در متغیر تنظیم هیجان بین‌فردی نیز اثر زمان، F = 96.42، p < 0.001، η² = 0.775، اثر گروه، F = 21.53، p < 0.001، η² = 0.435، و اثر متقابل زمان و گروه، F = 89.27، p < 0.001، η² = 0.761، معنادار بود. نتایج بونفرونی نشان داد که تغییرات گروه آزمایش از پیش‌آزمون به پس‌آزمون و از پیش‌آزمون به پیگیری معنادار بود، اما تفاوت پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که زوج‌درمانی شناختی‌رفتاری می‌تواند به‌طور معناداری فرسودگی زناشویی را کاهش دهد و تنظیم هیجان بین‌فردی را در زوجین بهبود بخشد. پایداری تغییرات در مرحله پیگیری نشان می‌دهد که این مداخله می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر و کاربردی در مراکز مشاوره و درمان خانواده برای زوجین دارای مشکلات زناشویی مورد استفاده قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Adabi, H., Azmodeh, M., Mesrabadi, J., & Hosseininasab, S. D. (2022). Determining the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Couple Therapy on Marital Conflicts, Marital Burnout, and Emotional Self-Regulation of Couples at Risk of Divorce in Baneh County. Journal of Disability Studies, 12(5), 2019-2027. https://jdisabilstud.org/browse.php?a_id=2777&slc_lang=en&sid=1&printcase=1&hbnr=1&hmb=1

Adl, H. A. S., Pirani, Z., & Abbasi, M. (2024). Comparison of the effectiveness of enhanced cognitive‐behavioral couple therapy on emotional self‐regulation and couple burnout of self‐assigned and court‐referred incompatible couples. Journal of marital and family therapy, 50(4), 785-800. https://doi.org/10.1111/jmft.12722

Amini, R., & Eshghi Nogoorani, R. (2024). The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Couple Therapy on Marital Satisfaction, Interpersonal Cognitive Distortions, and Emotional Orientation towards Sex in Married Women with Marital Burnout. The Second National Conference on Healthy Family, Healthy Society, Qayenat, https://en.civilica.com/doc/2120911/

Asadi, R., Kazemi, R., & Mouszadeh, T. (2023). The Effectiveness Of Cognitive-Behavioral Couple Therapy On Reducing Marital Burnout And Sexual Intimacy Of Couples Referring To Counseling Centers In Tabriz. medical journal of mashhad university of medical sciences, 1940-1951. https://mjms.mums.ac.ir/article_21522.html

Bakhtiari, M. (2024). Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy on Psychological Flexibility in Women with Marital Burnout. Journal of Positive Psychology, 1(1), 50-58.

Brzozowski, A. (2024). Maladaptive emotion regulation strategies mediate the relationship between cognitive emotion regulation and interpersonal outcomes. Journal of Behavioral and Cognitive Therapy, 34(1), 100485. https://doi.org/10.1016/j.jbct.2024.100485

Ghobadi Kohanmoui, N., Azmodeh, M., Ismailpour, K., & Saken Azari, R. (2024). Comparing the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Couple Therapy and Emotion-Focused Couple Therapy on Marital Burnout in Couples with Emotional Divorce. Medical Journal of Islamic Azad University, Tehran, 34(1), 64-72. https://doi.org/10.61186/iau.34.1.7

Jahangasht Aghkand, Y., Abbasi, G., & Hassanzadeh, R. (2022). The Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy on Interpersonal Problems of Female University Students with Social Anxiety. Journal of Disability Studies, 12(195), 1-10.

Kourki, M., Hashemi, A., Mehrabizadeh Honarmand, M., & Peymannia, B. (2023). The effectiveness of integrating psychodrama with group cognitive-behavioral therapy on dimensions of interpersonal sensitivity and social anxiety in adolescent girls. Clinical Psychology, 15(1), 13-25.

Mohammadi Kordkhili, P., & Aliakbari Dehkordi, M. (2023). Effectiveness of Sexual Cognitive Behavioral Training on Dysfunctional Beliefs and Marital Burnout in Married Women Referred to Counseling Centers and Psychology Clinics in Rasht Tehran. https://civilica.com/doc/1939671 https://civilica.com/doc/1939671

Nadri, R., Sadeghi, M., & Ghazanfari, F. (2025). A Clinical Trial of the Effectiveness of Emotion-Based Cognitive-Behavioral Couple Therapy in Reducing Burnout and Improving Marital Intimacy among Conflicted Couples. Journal of Psychology, 29(4), 9.

Parvizi, M., Askari, M., & Yousefi, E. (2025). Comparison of the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy and Metaphor Therapy on Marital Burnout in Women With Marital Conflicts. Aftj, 6(1), 141-148. https://doi.org/10.61838/kman.aftj.6.1.14

Salehi, H., Jahangiri, A., & Bakhshipour, A. (2021). Comparing the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Couple Therapy and Acceptance and Commitment-Based Couple Therapy on Reducing Marital Burnout in Couples. Community Health, 15(1), 19-29. https://chj.rums.ac.ir/article_131129_en.html

Shafaghi, E., Esfahani, B. N., Shkarchi, N., & Ara, M. Z. (2024). The Role of Cognitive-Behavioral Therapy (CBT) in Marital Commitment and the Management of Interpersonal Conflicts Among Couples. JCBL, 1(2), 157-170. https://doi.org/10.61838/jcbl.1.2.10

Talebi, F., & Mirzaian, B. (2023). The effect of cognitive-behavioral therapy on infertility stress and marital burnout in infertile women. 36(33), 18-100. https://jmums.mazums.ac.ir/article-1-19577-en.html

Tasew, A. S., & Getahun, K. K. (2025). Marital conflict among couples: The case of Durbete town, Amhara Region, Ethiopia. Cogent Psychology, 8(1), 1903127.

Timajchi, F., Rashidzadeh, S., Eshrati, M., Karamroudi, A., Riazi, N., & Janbaz, M. (2025). The Effectiveness of Emotion-Focused Couple Therapy on Marital Conflicts and Marital Adjustment among Couples Referred to Counseling Centers in Tehran. Quarterly Journal of Experimental and Cognitive Psychology, 2(2), 1-13.

Vaslehchi, T., Moghaddam, A. A., Ehsanfar, M., Hajiyousefi, E., & Abbasi, N. (2024). The Efficacy of Cognitive-Behavioral Couple Therapy on Communication Beliefs and Marital Burnout Among Couples on the Verge of Divorce. Jarac, 6(1), 64-71. https://doi.org/10.61838/kman.jarac.6.1.7

Warmuth, K. A., Cummings, E. M., & Davies, P. T. (2025). Child behavioral dysregulation as a mediator between destructive marital conflict and children's symptoms of psychopathology. Journal of Child and Family Studies, 27(6), 2004-2013.

Yousefi, A., Taher, M., Aghaei, H., & Bagherinia, H. (2022). Body Image Anxiety in Women: A Comparison of Cognitive Behavioral Therapy and Interpersonal Psychotherapy. Scientific Research Journal of Sabzevar University of Medical Sciences, 29(6), 833-846.

Yussefian, N. Z., Shiroudi, S. G., Khalatbari, J., & Rahmani, A. M. (2023). Effectiveness of a Transdiagnostic Educational Package Based on Cognitive Behavioral Therapy, Schema Therapy, and Meaning Therapy on Psychological Well-Being and Marital Burnout in Women Experiencing Emotional Divorce. PWJ, 4(4), 67-75. https://doi.org/10.61838/kman.pwj.4.4.8

Zohrei, E., Dehghan Manshadi, M., Fallah, M. H., & Vaziri, S. (2025). Designing a model of marital conflict based on conflict with the family of origin and in-laws. Iranian Evolutionary Educational Psychology Journal, 7(4).