نقش تعدیل‌گری انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در رابطه بین نشخوار ذهنی و وسواس فکری-عملی

نویسندگان

  • پرسا جابری گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Author https://orcid.org/0009-0008-4304-9089
  • عباس عبداللهی فوق دکتری مشاوره و راهنمایی ,گروه مشاوره, دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. Author https://orcid.org/0000-0002-8346-5043
  • مهناز ذیحیات کرمانی گروه روانشناسی، واحد زرند، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران. Author https://orcid.org/0000-0002-1825-0097
  • ساناز رضائی گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Author https://orcid.org/0000-0002-1825-0097

کلمات کلیدی:

نشخوار ذهنی, وسواس فکری, عملی رابطه‌ای, انعطاف‌پذیری روان‌شناختی, تعدیلگری

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش تعدیل‌گری انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در رابطه بین نشخوار ذهنی و علائم وسواس فکری-عملی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و با روش توصیفی-همبستگی انجام شد. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران در سال 1403 بود که از میان آنان 268 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه نشخوار فکری نولن-هوکسما و مارو، سیاهه تجدیدنظرشده وسواس فکری-عملی (OCI-R) و پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندر وال به‌عنوان شاخص انعطاف‌پذیری روان‌شناختی گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها از همبستگی پیرسون، مدل‌یابی معادلات ساختاری و تحلیل تعدیل‌گری استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین نشخوار ذهنی و وسواس فکری-عملی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (r=0.612, p<0.001). همچنین بین انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و وسواس فکری-عملی رابطه منفی و معنادار مشاهده شد (r=-0.531, p<0.001). رابطه بین نشخوار ذهنی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی نیز منفی و معنادار بود. در مدل ساختاری، نشخوار فکری اثر مثبت و معناداری بر وسواس فکری-عملی داشت (β=0.56, p=0.001)، در حالی که انعطاف‌پذیری روان‌شناختی اثر منفی و معناداری بر وسواس فکری-عملی نشان داد (β=-0.48, p=0.001). افزون بر این، نتایج تحلیل تعدیل‌گری نشان داد که در سطح پایین انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، نشخوار فکری پیش‌بینی‌کننده قوی وسواس فکری-عملی بود (β=0.63, p=0.001)، اما در سطح بالای انعطاف‌پذیری این رابطه معنادار نبود (β=0.09, p=0.13). متغیرهای پیش‌بین در مجموع 31 درصد از واریانس وسواس فکری-عملی را تبیین کردند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان دادند که نشخوار ذهنی یکی از عوامل مؤثر در افزایش علائم وسواس فکری-عملی است و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی نه‌تنها با کاهش این علائم ارتباط دارد، بلکه می‌تواند اثر مخرب نشخوار ذهنی بر وسواس فکری-عملی را تضعیف کند. بنابراین، تقویت انعطاف‌پذیری روان‌شناختی می‌تواند به‌عنوان یک هدف درمانی و پیشگیرانه در برنامه‌های روان‌شناختی برای کاهش علائم وسواس و ارتقای سلامت روان مورد توجه قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abbasi, S., Dortaj, F., Sadipour, E., & Seadatee Shamir, A. (2025). The Effectiveness of Metacognitive Empowerment on Cognitive Flexibility, Speed of Information Processing, Cognitive Inhibition and Selective Attention. https://doi.org/10.22059/japr.2025.378595.644956

Abdolpour, M., Karsazi, M., & Nasiri, H. (2015). Examining the Psychometric Properties of the Rumination Questionnaire among Iranian Students. Journal of Psychology.

Abramowitz, J. S., & Jacoby, R. J. (2014). Obsessive-Compulsive Disorder in Adults. In Clinical Handbook of Psychological Disorders. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199328710.013.025

Alikhani, M., & Amiri Majd, M. (2019). The Role of Psychological Flexibility in Predicting Obsessive Symptoms. Journal of Clinical Psychology.

Chiniforushan, M. (2017). Examining the Relationship between Rumination and Obsessive-Compulsive Symptoms. Journal of Clinical Psychology.

Davis, M. T., Barrett, L. F., & Griffiths, K. M. (2020). Psychological Flexibility and Mental Health. Clinical psychology review.

Ershadi Chahardeh, S., Seadatee Shamir, A., & Zabihi, R. (2024). The Effectiveness of Lumosity Based Cognitive Empowerment on Maher Fluid Intelligence and Cognitive Functions in Elementary School Boys. International Journal of Education and Cognitive Sciences, 5(3), 86-93. https://doi.org/10.61838/kman.ijecs.5.3.11

Esmailzadeh Ashini, M., Nasri, S., & Seadatee Shamir, A. (2022). Predicting Speech Anxiety in Students Based on Affect Balance and Social Intelligence. Middle Eastern Journal of Disability Studies­­­, 12, 11. http://jdisabilstud.org/article-1-2722-fa.html

Ghanjali, M., Seadatee Shamir, A., & Asaseh, M. (2022). Inquiry Factors Affecting Parents' Compatibility with Autism Child. Journal of Psychological Science, 21(117), 1867-1878. https://doi.org/10.52547/JPS.21.117.1867

Hadiyan, S., Abolmaali Alhasani, K., Rafiepoor, A., & Seadatee Shamir, A. (2025). The Effect of Psychological Capital and Social Capital in Organizational Citizenship Behaviors Mediated by Perception Management. Journal of Psychological Science, 24(146), 81-98. https://doi.org/10.52547/JPS.24.146.81

Hassani, F., Dortaj, F., Bagheri, F., & Seadatee Shamir, A. (2022). The Effectiveness of Teaching Academic Engagement on Students' Academic Stress. Journal of Modern Psychological Research. https://ensani.ir/fa/article/download/421465

Hassanzadeh, S., & Javaherian, M. (2023). The Role of Rumination in Predicting Obsessive-Compulsive Symptoms. Journal of Health Psychology.

Jahangard, H., Ghorban Jahromi, R., Dortaj, F., & Seadatee Shamir, A. (2022). The Mediating Role of Attitudes toward Learning and Tolerance of Ambiguity in the Relationship between the Need for Cognition and the Need for Closure on the Working Memory of High School Students. Educational Psychology, 18(63), 31-58. https://doi.org/10.22054/jep.2022.65508.3542

Marshall, E. J., & Brockman, R. N. (2016). The Relationships between Psychological Flexibility and Obsessive-Compulsive Symptoms. Journal of Contextual Behavioral Science.

Nazari, M., Gharaei, B., & Zahedi Tajrishi, K. (2022). The Relationship between Mental Rumination and Obsessive-Compulsive Symptoms. Journal of Psychological Studies.

Nikooyeh, E., Seadatee Shamir, A., & Mohammadi Aria, A. (2025). The Mediating Role of Cyberbullying, Self Efficacy, and Parenting Styles in the Relationship between Trait Emotional Intelligence and School Adjustment in Adolescents. Journal of Cognition, Behavior, Learning, 2(2), 11. https://doi.org/10.61838/jcbl.2.2.11

Vaghei, M. (2013). Examining the Psychometric Properties of the Obsessive-Compulsive Scale. Journal of Clinical Psychology.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

جابری پ., عبداللهی ع., ذیحیات کرمانی م., & رضائی س. (1406). نقش تعدیل‌گری انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در رابطه بین نشخوار ذهنی و وسواس فکری-عملی. پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی, 1-17. https://maherpub.com/index.php/pdmd/article/view/866