به اطلاع پژوهشگران عزیز می رساند نشریه "پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی" موفق به اخذ نمایه پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) شد. (اطلاعات بیشتر) نشریه "پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی" از تاریخ 1402/10/09تأیید اولیه کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را کسب و پس از ارزیابی رتبه علمی ب را کسب نمود(لینک) مجله «پویایی‌ روان‌شناختی در اختلال های خلقی» (PDMD) یک مجله علمی با دسترسی آزاد و داوری دوسو ناشناس است که مقالات اصیل، مرورها، ارتباطات کوتاه و گزارش‌های علمی با استانداردهای علمی و اخلاقی بالا در حوزه روان‌شناسی، با تمرکز بر اختلالات خلقی و پویایی‌های روان‌شناختی، منتشر می‌کند. این مجله چهار بار در سال به زبان فارسی توسط «انجمن هوش و استعداد ماهر» منتشر می‌شود و موضوعات علمی در زمینه‌های زیر را پوشش می‌دهد: جنبه های روان شناختی و روان فیزیولوژیکی بیمار یهای مزمن استرس، اضطراب و مکانیزم های دفاعی مدل های رفتاری، شناختی و اجتماعی مرتبط با روان درمانی فرایندهای روانی و تداوم اختلالات روانی و بیماری های تهدید کننده سلامت روان مداخلات روان شناختی در درمان بیماری های تهدید کننده سلامتی مطالعات با روش شناسی کیفی و ترکیبی در حوزه روان شناسی و روان درمانی توسعه مطالعات میان رشته ای در حوزه سلامت توجه، ادارک،حافظه، کارکردهای اجرایی، بازتوانی شناختی مدل ها و فرایندهای شناختی در اختلال های هیجانی.
اثربخشی درمان EMDR بر کاهش ترومای تحصیلی و بهبود عملکرد دانش‌آموزان با تجربه آزار مدرسه‌ای
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان حساسیت‌زدایی و بازپردازش از طریق حرکات چشم (EMDR) بر کاهش ترومای تحصیلی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دارای تجربه آزار مدرسه‌ای انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1402 بود که تجربه آزار مدرسه‌ای را گزارش کرده بودند. نمونه پژوهش شامل 50 دانش‌آموز بود که پس از ریزش نمونه، داده‌های 47 نفر شامل 24 نفر در گروه آزمایش و 23 نفر در گروه کنترل تحلیل شد. گروه آزمایش طی هشت جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان EMDR قرار گرفت و گروه کنترل در لیست انتظار باقی ماند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه آزار همسالان، مقیاس ترومای تحصیلی و چک‌لیست عملکرد تحصیلی بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون، بین گروه آزمایش و کنترل در متغیر ترومای تحصیلی تفاوت معناداری وجود داشت (F=48.72, P<0.001, η²=0.53). همچنین عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل به طور معناداری افزایش یافت (F=42.15, P<0.001, η²=0.49). نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نیز نشان داد که اثر زمان و تعامل زمان×گروه برای هر دو متغیر معنادار بود (P<0.001) و بیانگر پایداری اثرات درمان در مرحله پیگیری سه‌ماهه است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که درمان EMDR می‌تواند به عنوان یک مداخله مؤثر در کاهش ترومای تحصیلی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان قربانی آزار مدرسه‌ای مورد استفاده قرار گیرد. این درمان از طریق کاهش بار هیجانی خاطرات آسیب‌زا، بهبود تنظیم هیجانی و اصلاح باورهای منفی، زمینه سازگاری بهتر دانش‌آموزان با محیط آموزشی را فراهم می‌کند. بنابراین، استفاده از مداخلات مبتنی بر تروما در مدارس و مراکز مشاوره دانش‌آموزی ضروری به نظر می‌رسد.
حق نشر 2025 سیده مهسان میری (Author); سیده نفیسه محسنی منصور (Translator); نسیم السادات قدسی, تینا حسین‌پور, مریم عشقی (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت با روایت درمانی بر تنظیم هیجان (مثبت و منفی) مادران کودکان با آسیب شنوایی
زمینه و هدف: نوزاد در خانواده به دنیا می‌آید و اولین تعاملات خود را با محیط آغاز می‌کند. لذا هدف از انجام این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت و روایت درمانی گروهی بر تنظیم شناختی هیجان مادران کودکان با آسیب شنوایی شهرستان شهرکرد بود. روش کار: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با پیگیری سه ماهه با گروه گواه می‌باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل مادران کودکان مبتلا به آسیب شنوایی که در سال 1398-1397 به مرکزآموزش ویژه کودکان مبتلا به آسیب شنوایی سینا شهرکرد مراجعه کرده­اند بودند که تعداد آنها 96 نفر اعلام شد. از بین جامعه آماری با روش نمونه گیری در دسترس تعداد 60 مادر انتخاب و در سه گروه به صورت تصادفی قرار گرفتند. ابزار به کار رفته در این پژوهش مقياس راهبردهاي تنظيم شناختي هيجان (2006)، پروتکل درمان مبتنی بر شفقت که مداخله 12 جلسه­ای است و مبتنی بر طرح درمانی گیلبرت (2010) تهیه شده است و پروتکل روایت درمانی که مداخله 12 جلسه­ای است و مبتنی بر پروتکل پاین (2004) تهیه شده است. داده­ها توسط نرم افزار SPSS نسخه 23 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که با مداخله آزمایشی تنظیم هیجان مثبت و منفی در مرحله پس‌آزمون تغییر یافته و در مرحله‌ی پیگیری نیز این تغیر ادامه شده است. مقدار F برای تنظیم هیجان مثبت (25/81 و 96/61) و تنظیم هیجان منفی (86/50 و 42/52) نشان می‌دهد که روند خطی و غیرخطی نمره‌ی آزمودنی‌ها در سطوح گوناگون متغیرهای تنظیم هیجان مثبت و منفی در گروه‌های آزمایش و گواه یکسان نیست. نتیجه گیری: نتایج حاصل از تجریه و تحلیل داده‌ها نشان داد درمان مبتنی بر شفقت تاثیر معناداری بر مراحل آزمون (پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری) متغیرهای تنظیم هیجان مثبت و منفی مادران کودکان با آسیب شنوایی داشته است. درمان مبتنی بر شفقت تاثیر معناداری بر تنظیم هیجان مثبت و منفی مادران کودکان با آسیب شنوایی داشته است. همچنین یافته ها بیانگر آن بود که روایت درمانی تاثیر معناداری بر تنظیم هیجانی مثبت و منفی مادران کودکان با آسیب شنوایی داشته است.
حق نشر 1401 خدیجه فولادی (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
پیش‌بینی اضطراب کودکان بر اساس سازگاری عاطفی، آلکسی‌تایمیا و همراهی خانوادگی مادران
هدف: هدف پژوهش حاضر پیش‌بینی اضطراب کودکان بر اساس سازگاری عاطفی، آلکسی‌تایمیا و همراهی خانوادگی مادران بود. روش‌شناسی: این پژوهش با طرح توصیفی–همبستگی انجام شد. جامعه آماری شامل کودکان و نوجوانان 10 تا 18 ساله شهر گرگان و مادران آنان در پاییز 1404 بود. نمونه‌ای به حجم 480 کودک به همراه مادرانشان به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل خرده‌مقیاس اضطراب چک‌لیست رفتاری کودک (CBCL)، پرسشنامه سازگاری عاطفی بل (بعد عاطفی)، مقیاس آلکسی‌تایمیای تورنتو (TAS-20) و مقیاس همراهی خانوادگی–اضطراب (FAS-A) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-28 و از طریق ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام‌به‌گام تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین سازگاری عاطفی مادران و اضطراب کودکان رابطه منفی معنادار (r = -0.29, p < 0.05)، بین آلکسی‌تایمیای مادران و اضطراب کودکان رابطه مثبت معنادار (r = 0.61, p < 0.05) و بین همراهی خانوادگی مادران و اضطراب کودکان رابطه منفی معنادار (r = -0.65, p < 0.05) وجود دارد. تحلیل رگرسیون نشان داد همراهی خانوادگی مادر 42 درصد از واریانس اضطراب کودک را تبیین می‌کند (F = 108.42, p < 0.05). با ورود آلکسی‌تایمیا در گام دوم، میزان واریانس تبیین‌شده به 52 درصد افزایش یافت (F = 79.93, p < 0.001). سازگاری عاطفی به دلیل همپوشانی وارد مدل نهایی نشد. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که همراهی خانوادگی ناکارآمد و سطوح بالاتر آلکسی‌تایمیا در مادران با اضطراب بیشتر در کودکان مرتبط است و توجه به ویژگی‌های هیجانی مادران در برنامه‌های پیشگیری و درمان اضطراب کودکان ضروری است.
حق نشر 2025 Mohammad Ali Malek Shahkoohi, Mohsen Jalali, Elnaz Pourahmadi (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه اثربخشی طرحواره‌درمانی و درمان شناختی رفتاری (CBT) بر احساس شرم و صمیمیت زناشویی در زنان دارای طلاق عاطفی
هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی طرحواره‌درمانی و درمان شناختی رفتاری بر کاهش احساس شرم و افزایش صمیمیت زناشویی در زنان دارای طلاق عاطفی بود. روش‌شناسی: این پژوهش یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل‌شده با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و پیگیری پنج‌ماهه بود که بر روی 45 زن دارای طلاق عاطفی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره خانواده شهر تهران در سال 2025 انجام شد. شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی در سه گروه طرحواره‌درمانی (15 نفر)، درمان شناختی رفتاری (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جای‌دهی شدند. هر یک از گروه‌های مداخله در 10 جلسه گروهی 90 دقیقه‌ای شرکت کردند و گروه کنترل در فهرست انتظار قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس احساس شرم و پرسشنامه صمیمیت زناشویی بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد اثرات زمان، گروه و تعامل زمان×گروه برای هر دو متغیر احساس شرم و صمیمیت زناشویی معنادار است (p < 0.001). مقایسه‌های تعقیبی بونفرونی نشان داد هر دو مداخله موجب کاهش معنادار احساس شرم و افزایش معنادار صمیمیت زناشویی شدند، اما طرحواره‌درمانی در هر دو متغیر اثربخشی بیشتری نسبت به CBT نشان داد (p < 0.01). نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که اگرچه هر دو رویکرد درمانی در بهبود وضعیت هیجانی و رابطه‌ای زنان دارای طلاق عاطفی مؤثرند، طرحواره‌درمانی به دلیل مداخله عمیق‌تر در ساختارهای هیجانی و تحولی، اثربخشی قوی‌تر و پایدارتر در کاهش احساس شرم و ارتقای صمیمیت زناشویی دارد.
حق نشر 2025 Abolghasem Yaghoobi, Asma Eftekhari, Fatemeh Asgari, Samaneh Meysam, Mehdi Ebrahimkhani (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
اثربخشی طرحواره‌درمانی بر تعارضات زناشویی، صمیمیت زناشویی و رضایت زناشویی در زوجین دارای طلاق عاطفی
هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی طرحواره‌درمانی بر تعارضات زناشویی، صمیمیت زناشویی و رضایت زناشویی در زوجین دارای طلاق عاطفی انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زوجین دارای طلاق عاطفی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال 1404 بود. تعداد ۳۰ زوج (۶۰ نفر) با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تعارضات زناشویی، پرسشنامه صمیمیت زناشویی باگاروزی، پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ، پرسشنامه طلاق عاطفی گاتمن و پرسشنامه طرحواره‌های ناسازگار یانگ بود. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای تحت مداخله طرحواره‌درمانی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بن‌فرونی در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین تعارضات زناشویی در گروه آزمایش در مراحل پس‌آزمون و پیگیری به طور معناداری کاهش یافته است (001/0>P). همچنین، صمیمیت زناشویی و رضایت زناشویی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل افزایش معناداری نشان دادند. نتایج آزمون‌های چندمتغیری بیانگر معنادار بودن اثر گروه، زمان و اثر تعاملی زمان×گروه بود. اندازه اثرهای به‌دست‌آمده نشان داد که بخش قابل توجهی از تغییرات متغیرهای وابسته ناشی از اجرای مداخله طرحواره‌درمانی بوده است و این اثرات در مرحله پیگیری نیز پایدار باقی ماندند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که طرحواره‌درمانی با شناسایی و اصلاح طرحواره‌های ناسازگار اولیه و تقویت ذهنیت بالغ سالم، می‌تواند موجب کاهش تعارضات زناشویی و ارتقای صمیمیت و رضایت زناشویی در زوجین دارای طلاق عاطفی شود. بنابراین، این رویکرد درمانی می‌تواند به عنوان یک مداخله مؤثر در مراکز مشاوره خانواده و برنامه‌های پیشگیری از طلاق مورد استفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 Pooneh Nazakat , Fatemeh Hooshmand , Negar Babaei , Alaleh Ataherian , Arsalan Barkat (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر مقابله با درد و ترس از عود سرطان در بیماران مبتلا به سرطان پستان شهر ساری
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر مقابله با درد و ترس از عود سرطان در زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه‌کننده به مراکز جامع سرطان‌شناسی شهر ساری بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه‌کننده به مراکز جامع سرطان‌شناسی بیمارستان امام خمینی(ره) شهر ساری در سال 1404 بود که از میان آنان 30 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اساس پروتکل سگال و همکاران (2002) قرار گرفت و گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ترس از عود سرطان سیمارد و ساوارد (2009) و پرسشنامه راهبردهای مقابله با درد روزنشتایل و کیف (1983) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-24 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی تأثیر معناداری بر افزایش مقابله با درد و کاهش ترس از عود سرطان در بیماران مبتلا به سرطان پستان داشته است (001/0>P). نتایج آزمون بونفرونی نیز نشان داد که بین میانگین نمرات پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیگیری در هر دو متغیر تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین پایداری اثرات درمان در مرحله پیگیری سه‌ماهه تأیید شد. اندازه اثر بالا در هر دو متغیر نشان‌دهنده اثربخشی قوی مداخله بود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی روشی مؤثر و پایدار برای بهبود مقابله با درد و کاهش ترس از عود سرطان در بیماران مبتلا به سرطان پستان است. این درمان با افزایش آگاهی، پذیرش هیجانات و کاهش نشخوارهای ذهنی، موجب ارتقای سازگاری روان‌شناختی بیماران می‌شود. بنابراین می‌توان از این رویکرد به عنوان یک مداخله مکمل در کنار درمان‌های پزشکی و دارویی جهت بهبود سلامت روان و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان استفاده کرد.
حق نشر 2025 Zahra Noori Talavaki, Mohammad Kazem Fakhri, Ramazan Hassanzadeh (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
تحلیل نقش تعدیل‌کنندگی سبک مقابله‌ای مسئله‌مدار در رابطه کمال‌گرایی و درماندگی آموخته‌شده
هدف: درماندگی آموخته‌شده یک وضعیت روان‌شناختی است که در آن فرد احساس می‌کند بر نتایج منفی کنترل ندارد. هدف پژوهش حاضر بررسی و تبیین نقش تعدیل‌کنندگی سبک مقابله‌ای مسئله‌مدار در رابطه میان کمال‌گرایی و درماندگی آموخته‌شده بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری است. جامعه‌ی آماری شامل کلیه‌ی دانش‌آموزان مقطع متوسطه‌ی دوم شهرستان داراب در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲ بود. حجم نمونه ۳۳۸ نفر (۱۴۸ پسر و ۱۹۰ دختر) با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد. شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌های چندبعدی کمال‌گرایی (فراست و همکاران، ۱۹۹۰)، درماندگی آموخته‌شده (کوینسلو و نیلسون، ۱۹۸۸) و راهبردهای مقابله‌ای (بیلینگز و موس، ۱۹۸۱) را تکمیل کردند. فرضیه‌ها از طریق مدلیابی معادلات ساختاری آزمون شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد سبک مقابله‌ای مسئله‌مدار نقش تعدیل‌کنندگی منفی در رابطه میان کمال‌گرایی و درماندگی آموخته‌شده دارد. مسیر مستقیم کمال‌گرایی به درماندگی آموخته‌شده معنادار و مثبت بود (ضریب رگرسیونی استانداردشده = ۰/۶۶، =85/16=t) اثر تعاملی کمال‌گرایی و سبک مقابله‌ای مسئله‌مدار بر درماندگی آموخته‌شده نیز معنادار و منفی بود (ضریب رگرسیونی استانداردشده = 11/0، =99/2=t). نتیجه‌گیری: کمال‌گرایی احتمال بروز درماندگی آموخته‌شده را افزایش می‌دهد، در حالی‌که سبک مقابله‌ای مسئله‌مدار نقش محافظت‌کننده دارد و مدیریت استانداردهای افراطی را بهبود می‌بخشد. این یافته‌ها می‌توانند راهنمای طراحی مداخلات پیشگیرانه و آموزشی در مدارس برای پیشگیری از درماندگی و ناکارآمدی هیجانی باشند.
حق نشر 2025 Alireza Afra, Mohammad reza Firouzi, Nasser Noshadi, Ali Taghvaee nia (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی بر شفقت با معنادرمانی گروهی بر بهزیستی روان‌شناختی سالمندان
هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی بر شفقت و معنادرمانی گروهی بر بهزیستی روان‌شناختی سالمندان مرد بالای 65 سال تحت پوشش مراکز روزانه سازمان بهزیستی شهر بجنورد بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل سالمندان مرد بالای 65 سال مراکز روزانه تحت پوشش سازمان بهزیستی شهر بجنورد بود که از میان آنان 45 نفر به شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفره شامل گروه‌درمانی مبتنی بر شفقت، معنادرمانی گروهی و گروه کنترل جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بهزیستی روان‌شناختی ریف بود. گروه‌درمانی مبتنی بر شفقت طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای بر اساس پروتکل گیلبرت اجرا شد و معنادرمانی گروهی نیز در 10 جلسه یک‌ساعته مبتنی بر رویکرد فرانکل انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تحلیل واریانس، تحلیل کوواریانس، آزمون شاپیرو–ویلک، آزمون لوین و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که بین سه گروه از نظر بهزیستی روان‌شناختی تفاوت معناداری وجود دارد (0.012=P و 4.923=F). هر دو مداخله درمانی نسبت به گروه کنترل موجب افزایش معنادار بهزیستی روان‌شناختی سالمندان شدند. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد میانگین تعدیل‌شده بهزیستی روان‌شناختی در گروه درمان مبتنی بر شفقت به‌طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (0.012=P) و معنادرمانی گروهی نیز نسبت به گروه کنترل تفاوت معنادار داشت (0.032=P). با این حال، تفاوت میان دو گروه درمانی مبتنی بر شفقت و معنادرمانی از نظر آماری معنادار نبود (1.00=P). همچنین اندازه اثر گروه‌درمانی مبتنی بر شفقت برابر با 29 درصد و معنادرمانی گروهی برابر با 18.1 درصد گزارش شد که نشان‌دهنده اثربخشی مطلوب هر دو مداخله بر ارتقای بهزیستی روان‌شناختی سالمندان است. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد هر دو رویکرد درمانی مبتنی بر شفقت و معنادرمانی گروهی می‌توانند به‌عنوان مداخلات مؤثر در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی سالمندان مورد استفاده قرار گیرند. هرچند هر دو درمان اثربخشی معناداری داشتند، گروه‌درمانی مبتنی بر شفقت از نظر میزان تأثیرگذاری عملکرد مطلوب‌تری نشان داد.
حق نشر 2025 Morteza Haghshenas, Hossein Mahdian, Seyyed Hamid Nabavi (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
بررسی نقش میانجی نگرش‌های ناکارآمد و مقایسه اجتماعی در رابطه بین کمال‌گرایی و اعتیاد به اینترنت در زنان
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی نگرش‌های ناکارآمد و مقایسه اجتماعی در رابطه بین ابعاد کمال‌گرایی و اعتیاد به اینترنت در زنان بود. روش‌شناسی: این پژوهش با روش توصیفی ـ همبستگی و بر پایه مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل زنان 18 سال به بالای ساکن شهر تهران در سال 1404 بود که به‌صورت فعال از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کردند. نمونه پژوهش شامل 431 نفر بود که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل آزمون اعتیاد به اینترنت یانگ، مقیاس کمال‌گرایی چندبعدی، مقیاس نگرش‌های ناکارآمد 26 سؤالی و مقیاس مقایسه اجتماعی بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و AMOS-24 تحلیل شدند. برای بررسی ساختار عاملی ابزارها از تحلیل عاملی تأییدی و برای آزمون روابط میان متغیرها از مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. همچنین جهت بررسی معناداری اثرات میانجی از آزمون سوبل بهره گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد مدل مفهومی پژوهش از برازش بسیار مطلوبی برخوردار است (χ²/df=1.058، CFI=0.995، RMSEA=0.012). تمامی مسیرهای مستقیم بین ابعاد کمال‌گرایی، نگرش‌های ناکارآمد، مقایسه اجتماعی و اعتیاد به اینترنت معنادار بودند (P<0.001). کمال‌گرایی جامعه‌مدار قوی‌ترین اثر را بر نگرش‌های ناکارآمد (β=0.432) و مقایسه اجتماعی (β=0.560) داشت. همچنین مقایسه اجتماعی (β=0.365) و نگرش‌های ناکارآمد (β=0.256) اثرات معناداری بر اعتیاد به اینترنت نشان دادند. نتایج آزمون سوبل نشان داد نگرش‌های ناکارآمد و مقایسه اجتماعی در رابطه بین کمال‌گرایی خویشتن‌مدار (Z=6.12)، دیگرمدار (Z=4.54) و جامعه‌مدار (Z=8.91) با اعتیاد به اینترنت نقش میانجی معنادار دارند. اثرات غیرمستقیم به‌ترتیب 0.173، 0.119 و 0.315 به دست آمد که بیانگر میانجی‌گری جزئی در مدل پژوهش است. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد کمال‌گرایی از طریق تقویت نگرش‌های ناکارآمد و افزایش مقایسه اجتماعی می‌تواند زمینه‌ساز افزایش اعتیاد به اینترنت در زنان شود. نتایج حاکی از آن است که عوامل شناختی و اجتماعی نقش مهمی در تبیین رفتارهای اعتیادی مرتبط با اینترنت دارند و توجه به اصلاح باورهای ناکارآمد، کاهش مقایسه اجتماعی و مدیریت کمال‌گرایی ناسازگارانه می‌تواند در طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی مؤثر باشد. این نتایج همچنین اهمیت رویکردهای شناختی–اجتماعی را در فهم اعتیاد به اینترنت در زنان برجسته می‌کند.
حق نشر 2025 Kiana Sadat Homayoon, Nooshin Pordelan, Roghieh Nooripour (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
بررسی اثربخشی زوج‌درمانی شناختی-رفتاری بر رضایت زناشویی و صمیمیت هیجانی در زنان متقاضی طلاق
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی زوج‌درمانی شناختی-رفتاری بر رضایت زناشویی و صمیمیت هیجانی در زنان متقاضی طلاق شهر تهران بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان متقاضی طلاق مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و دادگاه‌های خانواده شهر تهران در سال 1404 بود که از میان آنان 30 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت مداخله زوج‌درمانی شناختی-رفتاری قرار گرفت و گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ و مقیاس صمیمیت هیجانی واکر و تامپسون بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین دو گروه در مرحله پیش‌آزمون تفاوت معناداری در رضایت زناشویی و صمیمیت هیجانی وجود نداشت، اما در مرحله پس‌آزمون و پیگیری، میانگین نمرات گروه آزمایش به‌طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود. نتایج تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر نشان داد که اثر عامل گروه، زمان و تعامل گروه × زمان برای هر دو متغیر رضایت زناشویی و صمیمیت هیجانی معنادار است (001/0>P). همچنین نتایج آزمون‌های مقایسه جفتی بیانگر پایداری اثرات مداخله در مرحله پیگیری بود. این یافته‌ها نشان داد که زوج‌درمانی شناختی-رفتاری توانسته است موجب افزایش رضایت زناشویی و تقویت صمیمیت هیجانی در زنان متقاضی طلاق شود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، زوج‌درمانی شناختی-رفتاری با تمرکز بر اصلاح باورهای غیرمنطقی، بازسازی شناختی، آموزش مهارت‌های ارتباطی و حل مسئله، رویکردی مؤثر در بهبود کیفیت روابط زناشویی زنان متقاضی طلاق است. این مداخله می‌تواند به‌عنوان روشی تخصصی در مراکز مشاوره خانواده و دادگاه‌های خانواده جهت کاهش تعارضات زناشویی، افزایش صمیمیت عاطفی و کاهش گرایش به طلاق مورد استفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 Ali Arman, Fatemeh Azami, Negar Babaei, Kimia Ghanbari, Arsalan Barkat (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
رابطه بین نگرانی از تصویر بدن و رضایت جنسی با نقش تعدیل‌گری ذهن‌آگاهی جنسی
هدف: هدف این پژوهش بررسی رابطه بین نگرانی از تصویر بدن و رضایت جنسی با تأکید بر نقش تعدیل‌گر ذهن‌آگاهی جنسی در میان دانشجویان متأهل بود. روش‌شناسی: این مطالعه از نوع توصیفی–همبستگی با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان متأهل دانشگاه الزهرا و دانشگاه تهران در سال ۱۴۰۱ بود که از میان آن‌ها ۳۰۶ نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رضایت جنسی هادسون و هریسون (1981)، پرسشنامه ذهن‌آگاهی جنسی آدام و همکاران (2015)، و پرسشنامه نگرانی از تصویر بدن لیتلتون و همکاران (2005) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 24 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین نگرانی از تصویر بدن و رضایت جنسی رابطه منفی معناداری وجود دارد (β = -0.26, p < 0.05). همچنین، ذهن‌آگاهی جنسی با رضایت جنسی رابطه مثبت و معنادار داشت (β = 0.95, p = 0.001)، و با نگرانی از تصویر بدن رابطه منفی معناداری نشان داد (β = -0.34, p < 0.05). علاوه بر این، تحلیل اثرات تعاملی نشان داد که ذهن‌آگاهی جنسی نقش تعدیل‌گر معناداری در رابطه بین نگرانی از تصویر بدن و رضایت جنسی ایفا می‌کند، به‌طوری‌که این رابطه در سطوح پایین ذهن‌آگاهی قوی‌تر بود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که ذهن‌آگاهی جنسی به‌عنوان یک عامل محافظتی می‌تواند اثرات منفی نگرانی از تصویر بدن بر رضایت جنسی را کاهش دهد. بنابراین، توجه به ارتقاء ذهن‌آگاهی جنسی در مداخلات روان‌شناختی و مشاوره‌ای می‌تواند به بهبود کیفیت روابط زناشویی و افزایش رضایت جنسی زوجین کمک کند.
حق نشر 2025 Zohreh Ghanbari, Simin Hosseinian, Azadeh Taheri (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
پیش‌بینی تحمل درد بر اساس سلامت معنوی و خودکارآمدی در بیماران سرطانی
هدف: هدف پژوهش، پیش‌بینی میزان تحمل درد بیماران سرطانی بر اساس سلامت معنوی و خودکارآمدی بود. روش‌شناسی: این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل ۲۶۰ بیمار سرطانی مراجعه‌کننده به بیمارستان نمازی شیراز در سال ۱۴۰۳ بود که بر اساس جدول مورگان، ۱۵۰ نفر به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تحمل درد سالیوان و همکاران (۱۹۹۵)، پرسشنامه سلامت معنوی پولوتزین و الیسون (۱۹۸۲) و پرسشنامه خودکارآمدی شرر و همکاران (۱۹۸۲) بود. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS در دو سطح توصیفی و استنباطی (همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین سلامت معنوی و تحمل درد رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (r=0.285، p=0.001). همچنین سلامت وجودی با تحمل درد رابطه مثبت و معنادار داشت (r=0.376، p=0.001). رابطه خودکارآمدی و تحمل درد نیز مثبت و معنادار بود (r=0.483، p=0.001). در رگرسیون همزمان، سلامت معنوی و خودکارآمدی توانستند ۳۶ درصد از واریانس تحمل درد را تبیین کنند (R²=0.36). سلامت معنوی (β=0.328، p=0.001) و خودکارآمدی (β=0.365، p=0.001) هر دو پیش‌بینی‌کننده مثبت و معنادار تحمل درد بودند. همچنین در تحلیل جداگانه، سلامت معنوی ۲۰ درصد و خودکارآمدی ۲۳ درصد از واریانس تحمل درد را به‌طور مستقل تبیین کردند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد سلامت معنوی و خودکارآمدی نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش تحمل درد بیماران سرطانی دارند و می‌توانند در طراحی مداخلات روان‌شناختی و معنوی برای بهبود سازگاری بیماران با درد مورد استفاده قرار گیرند.
حق نشر 2025 Fatemeh Behrouzfar, Marjan Albehbahani (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
اثربخشی هیپنوتراپی شناختی–رفتاری بر تنظیم هیجانی و خودکارآمدی تحصیلی در دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری
هدف: هدف این پژوهش بررسی اثربخشی هیپنوتراپی شناختی–رفتاری بر تنظیم هیجانی و خودکارآمدی تحصیلی در دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر به‌صورت نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه شامل دانش‌آموزان پایه نهم دارای اختلال یادگیری بود و ۳۰ دانش‌آموز با نمرات پایین تنظیم هیجانی و خودکارآمدی تحصیلی به‌صورت تصادفی در دو گروه تقسیم شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای هیپنوتراپی شناختی–رفتاری دریافت کرد و گروه کنترل هیچ مداخله‌ای نداشت. ابزارها شامل پرسشنامه تنظیم هیجانی و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی بود. تحلیل داده‌ها با آزمون تحلیل کواریانس چندمتغیره انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد هیپنوتراپی شناختی–رفتاری موجب بهبود معنادار تنظیم هیجانی و افزایش خودکارآمدی تحصیلی در گروه آزمایش شد. میزان اثر مداخله در هر دو متغیر چشمگیر بود و میانگین پس‌آزمون در گروه آزمایش نسبت به کنترل افزایش قابل توجهی داشت. نتیجه‌گیری: هیپنوتراپی شناختی–رفتاری می‌تواند رویکردی مؤثر برای بهبود مهارت‌های هیجانی و ارتقای خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری باشد و در مداخلات مدرسه‌محور و برنامه‌های توان‌بخشی قابل استفاده است.
حق نشر 2025 عصمت حسن پور, فاطمه زین الدینی میمند, خدیجه علی پور مقدم, مریم حسین زاده بافرانی (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
رابطه هوش هیجانی، نشخوار فکری و صمیمیت زناشویی با کیفیت زندگی پرستاران شهر رشت
هدف: هدف این پژوهش بررسی رابطه هوش هیجانی، نشخوار فکری و صمیمیت زناشویی با کیفیت زندگی پرستاران شهر رشت است. روش‌شناسی: این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری شامل کلیه پرستاران شاغل در بیمارستان‌های دولتی شهر رشت در سال ۱۴۰۴ (۲۶۵۰ نفر) بود. نمونه‌گیری به روش غیر احتمالی در دسترس انجام شد و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران محدود ۳۳۶ نفر تعیین گردید. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (۱۹۹۶)، پرسشنامه هوش هیجانی برادبری و گریوز (۲۰۰۵)، پرسشنامه نشخوار فکری نولن-هوکسما و مارو (۱۹۹۱) و پرسشنامه صمیمیت زناشویی والکر و تامپسون (۱۹۸۳) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۴ و آزمون‌های رگرسیون چند متغیره تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج رگرسیون چند متغیره نشان داد هوش هیجانی با کیفیت زندگی پرستاران رابطه مثبت و معناداری دارد (R=0.493, p<0.001) و ۳۴.۶ درصد از تغییرات کیفیت زندگی را تبیین می‌کند. نشخوار فکری با کیفیت زندگی رابطه منفی و معنادار داشت (R=0.325-, p<0.001) و ۲۴.۷ درصد از واریانس کیفیت زندگی را توضیح داد. همچنین صمیمیت زناشویی با کیفیت زندگی رابطه مثبت و معناداری نشان داد (R=0.419, p<0.001) و ۳۲.۸ درصد از تغییرات کیفیت زندگی را پیش‌بینی نمود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد هوش هیجانی و صمیمیت زناشویی نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی پرستاران دارند، درحالی‌که نشخوار فکری این کیفیت را کاهش می‌دهد. توجه به عوامل روان‌شناختی و طراحی برنامه‌های آموزشی مرتبط می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی و سلامت روانی پرستاران کمک کند.
حق نشر 2025 Hannane Moradi Saravani, Seyed Ali Majidi (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا بر تاب‌آوری و کیفیت زندگی مادران دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص
هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا بر تاب‌آوری و کیفیت زندگی مادران دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص بود. روش‌شناسی: این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل مادران دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص در مدارس ابتدایی شهر اراک بود. نمونه با روش نمونه‌گیری هدفمند شامل ۳۰ نفر (۱۵ نفر گروه آزمایش و ۱۵ نفر گروه کنترل) انتخاب شد. ابزارها شامل پرسشنامه تاب‌آوری کونور–دیویدسون (2003) و پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (1996) بود. مداخله روان‌درمانی مثبت‌گرا براساس برنامه رشید و سلیگمن طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای برای گروه آزمایش اجرا شد و تحلیل داده‌ها با آزمون تحلیل کوواریانس در SPSS-27 انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که روان‌درمانی مثبت‌گرا تأثیر معناداری بر افزایش تاب‌آوری و کیفیت زندگی دارد (001/0>P). اندازه اثر نشان داد که مداخله 50/5 درصد از واریانس تاب‌آوری و 37/8 درصد از واریانس کیفیت زندگی را تبیین می‌کند. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد میانگین نمرات پس‌آزمون گروه آزمایش در هر دو متغیر به‌طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود. نتیجه‌گیری: روان‌درمانی مثبت‌گرا موجب افزایش تاب‌آوری و بهبود کیفیت زندگی مادران دارای فرزند با اختلال یادگیری خاص می‌شود و می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر در حمایت روانشناختی از این گروه مورداستفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 Fatemeh Mohammadi, Seyed Ali Aleyasin (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه تأثیر بازآموزی اسنادی و بازی‌درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی–رفتاری بر حل مسئله دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص دوره دوم ابتدایی
هدف: هدف پژوهش حاضر، مقایسه تأثیر بازآموزی اسنادی و بازی‌درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی–رفتاری بر مهارت حل مسئله در دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص بود. روش‌شناسی: این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص در پایه دوم ابتدایی شهر ساری در سال 1404 بود. نمونه‌ای شامل 45 نفر از دانش‌آموزان با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفره (بازآموزی اسنادی، بازی‌درمانی شناختی–رفتاری، و کنترل) گمارده شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه حل مسئله هپنر و پترسن (1982) و پرسشنامه اختلال یادگیری خاص کلورادو ویلکات و همکاران (2011) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین میانگین نمرات حل مسئله در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود دارد (p<0.001). هر دو نوع مداخله موجب بهبود مهارت حل مسئله شدند، اما اثربخشی بازی‌درمانی شناختی–رفتاری به‌طور معناداری بیش از بازآموزی اسنادی بود. اثر مداخله بر اساس شاخص اتای جزئی 0.879 گزارش شد که نشانگر تأثیر قوی و پایدار مداخلات بر مهارت حل مسئله است. نتیجه‌گیری: بازآموزی اسنادی و بازی‌درمانی شناختی–رفتاری هر دو به‌عنوان روش‌های کارآمد در بهبود مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص مؤثر شناخته شدند. بااین‌حال، بازی‌درمانی شناختی–رفتاری تأثیر قوی‌تر و پایدارتری در ارتقاء توانایی حل مسئله نشان داد و می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای مناسب در محیط‌های آموزشی و توان‌بخشی مورد استفاده قرار گیرد.
بازی درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی رفتاری
حق نشر 2025 Fatemeh Nikzad, Kazem Shariatnia, Hamzeh Akbari (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
تحلیل اهمیت اختلال‌های خلقی دانش‌آموزان کم‌شنوا در آموزش ویژه به روش یادگیری ماشین
هدف: هدف این پژوهش تحلیل نقش و اهمیت اختلال‌های خلقی در پیش‌بینی وضعیت آموزشی دانش‌آموزان کم‌شنوا در نظام آموزش ویژه شهر تهران با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین است. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کمی تحلیلی است و بر روی ۲۱۰ دانش‌آموز کم‌شنوا شاغل به تحصیل در مدارس آموزش ویژه شهر تهران انجام شد. داده‌ها با استفاده از ابزارهای استاندارد سنجش افسردگی، اضطراب، ناپایداری خلق، کناره‌گیری اجتماعی، گزارش معلمان از مشکلات هیجانی و شاخص‌های عملکرد تحصیلی گردآوری شد. پس از پیش‌پردازش داده‌ها، چهار الگوریتم یادگیری ماشین شامل درخت تصمیم، ماشین بردار پشتیبان، جنگل تصادفی و شبکه عصبی چندلایه اجرا و عملکرد آن‌ها با شاخص‌های دقت، حساسیت، F1 و AUC ارزیابی گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد مدل جنگل تصادفی بالاترین دقت پیش‌بینی را در شناسایی دانش‌آموزان در معرض افت آموزشی مرتبط با اختلال‌های خلقی داراست (Accuracy=0.88, AUC=0.93). تحلیل اهمیت ویژگی‌ها نشان داد افسردگی، اضطراب و ناپایداری خلق قوی‌ترین پیش‌بین‌های افت تحصیلی بوده و سهم متغیرهای هیجانی به‌طور معناداری بیشتر از شدت کم‌شنوایی است. نتیجه‌گیری: اختلال‌های خلقی مهم‌ترین عامل تبیین‌کننده وضعیت آموزشی دانش‌آموزان کم‌شنوا هستند و به‌کارگیری مدل‌های یادگیری ماشین امکان شناسایی زودهنگام دانش‌آموزان پرخطر و طراحی مداخلات آموزشی–روان‌شناختی هدفمند را فراهم می‌سازد.
حق نشر 2025 Ali Aghaziarati, Hasan Rahimi (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت و کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر خودمراقبتی زنان مبتلا به دیابت نوع 2
زمینه و هدف: دیابت نوع ۲ به‌عنوان یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن در زنان، افزون بر پیامدهای جسمانی، با مشکلات روان‌شناختی متعددی از جمله کاهش خودمراقبتی همراه است که می‌تواند روند کنترل بیماری و کیفیت زندگی بیماران را با چالش مواجه سازد. ازاین‌رو، به‌کارگیری مداخلات روان‌شناختی مؤثر در کنار درمان‌های پزشکی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر شفقت و برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر خودمراقبتی زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری کلیه زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ مراجعه‌کننده به پلی‌کلینیک تخصصی سلامت و دیابت تابان شهر تهران در بازه زمانی فروردین تا خرداد 1404 بودند که از بین آنها تعداد ۴۵ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در سه گروه درمان متمرکز بر شفقت، کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی و گروه کنترل قرار گرفتند. مداخلات درمانی طی جلسات منظم و ساختارمند برای گروه‌های آزمایش اجرا شد، در حالی که گروه کنترل در این مدت مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اطلاعات جمعیت‌شناسی و مقیاس کوتاه فعالیت­های خود مراقبتی دیابت بود. داده‌ها در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه جمع‌آوری و با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و آزمون تعقیبی بونفرونی مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد هر دو مداخله درمان متمرکز بر شفقت و کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی موجب بهبود معنادار خودمراقبتی زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ در مرحله پس‌آزمون نسبت به گروه کنترل شدند. علاوه بر این، نتایج مقایسه بین گروه‌های درمانی نشان داد برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی در مقایسه با درمان متمرکز بر شفقت اثربخشی بیشتری در بهبود خودمراقبتی داشت. نتایج مرحله پیگیری نیز نشان داد که آثار این مداخلات حداقل تا سه ماه پس از پایان جلسات درمانی پایدار باقی مانده است. نتیجه‌گیری: در مجموع، یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد مداخلات روان‌درمانی مبتنی بر شفقت و کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌توانند به‌عنوان رویکردهایی مؤثر و پایدار در ارتقای خودمراقبتی زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گیرند.
حق نشر 2025 Mahshid Moradi, Naser Saraj Khorami, Parviz Asgari (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
پیش‌بینی پرخوری عصبی بر اساس کمال‌گرایی ناسازگار و ناگویی هیجانی در زنان شاغل
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش کمال‌گرایی ناسازگار و ناگویی هیجانی در پیش‌بینی پرخوری عصبی در زنان شاغل آموزش‌وپرورش شهر تهران بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–همبستگی با رویکرد پیش‌بینی انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی زنان معلم شاغل در مناطق ۲۲گانه شهر تهران در سال تحصیلی 2024–2025 بود که از میان آنان 384 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه پرخوری عصبی فیربرن و بگلین (2008)، مقیاس کمال‌گرایی بیلینگ و همکاران (2004) و مقیاس ناگویی هیجانی تورنتو (TAS-20) بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه همزمان در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند و سطح معناداری 0.05 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین کمال‌گرایی ناسازگار و پرخوری عصبی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (r = 0.341, p < 0.01) و ناگویی هیجانی نیز با پرخوری عصبی همبستگی مثبت معناداری دارد (r = 0.298, p < 0.01). تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که کمال‌گرایی ناسازگار و ناگویی هیجانی به‌طور معناداری پرخوری عصبی را پیش‌بینی می‌کنند (p < 0.01) و در مجموع 39 درصد از واریانس پرخوری عصبی را تبیین کردند. ضرایب بتای استاندارد نشان داد ناگویی هیجانی سهم پیش‌بینی‌کنندگی قوی‌تری نسبت به کمال‌گرایی ناسازگار دارد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان دادند عوامل شناختی و هیجانی نقش تعیین‌کننده‌ای در بروز نشانه‌های پرخوری عصبی دارند و افزایش کمال‌گرایی ناسازگار و نقص در پردازش هیجانی احتمال بروز رفتارهای خوردن نابهنجار را افزایش می‌دهد؛ بنابراین تمرکز مداخلات روان‌شناختی بر اصلاح باورهای کمال‌گرایانه و ارتقای مهارت‌های آگاهی و تنظیم هیجان می‌تواند در پیشگیری و کاهش پرخوری عصبی مؤثر باشد.
حق نشر 2025 Mahsa Rakhshan haghighi fard (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افکار ارجاعی، انعطاف‌پذیری شناختی و تحمل پریشانی در بیماران مبتلا به افسردگی اساسی
هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری (CBT) و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر افکار ارجاعی، انعطاف‌پذیری شناختی و تحمل پریشانی در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به افسردگی اساسی مراجعه‌کننده به مراکز روان‌شناسی شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بود. از میان آنان ۴۵ نفر به‌صورت در دسترس انتخاب و به‌طور تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری CBT، ACT و کنترل قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه افکار ارجاعی اهرینگ، سیاهه انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندروال (۲۰۱۰) و پرسشنامه تحمل پریشانی سیمونز و گاهر (۲۰۰۵) بود. مداخله CBT بر اساس الگوی ویلهلم و استکیتی (۲۰۰۶) و مداخله ACT طبق پروتکل داهل و همکاران (۲۰۱۴) طی ۸ جلسه اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) در نرم‌افزار SPSS-24 تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد بین گروه‌ها در متغیرهای افکار ارجاعی، انعطاف‌پذیری شناختی و تحمل پریشانی تفاوت معناداری وجود دارد (p<0.05). هر دو مداخله CBT و ACT نسبت به گروه کنترل به‌طور معنی‌داری موجب کاهش افکار ارجاعی و افزایش انعطاف‌پذیری شناختی و تحمل پریشانی شدند. بااین‌حال، میانگین‌ها نشان دادند که اثربخشی CBT در بهبود متغیرهای مورد مطالعه بیش از ACT بود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان دادند که هر دو رویکرد CBT و ACT می‌توانند در بهبود شاخص‌های شناختی و هیجانی بیماران مبتلا به افسردگی اساسی مؤثر باشند. این دو درمان از طریق اصلاح الگوهای فکری ناکارآمد و ارتقای پذیرش روان‌شناختی می‌توانند موجب بهبود انعطاف‌پذیری شناختی و افزایش تحمل پریشانی شوند. بنابراین، استفاده از این دو رویکرد به‌ویژه CBT در درمان بیماران مبتلا به افسردگی اساسی توصیه می‌شود.
حق نشر 2025 Mahsa Allahmoradi (Translator); Mina Yaghoobi, Fatemeh Ebrahimi, Kamran Pourmohammad Ghouchani, Zahra Norouziani (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
اثربخشی مداخله آموزشی مبتنی بر الگوی خانواده کارآمد ایرانی ـ اسلامی بر سرمایه روان‌شناختی زوجین متقاضی طلاق
هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی مداخله آموزشی مبتنی بر الگوی خانواده کارآمد ایرانی ـ اسلامی بر افزایش سرمایه روان‌شناختی زوجین متقاضی طلاق بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و با طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه گواه اجرا شد. جامعه آماری شامل کلیه زوجین متقاضی طلاق مراجعه‌کننده به دادگاه شهر کرمانشاه در سال 1401 بود که از میان آنان 30 زوج به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 زوج) و گواه (15 زوج) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد سرمایه روان‌شناختی لوتانز (2007) مشتمل بر چهار مؤلفه امید، خوش‌بینی، خودکارآمدی و تاب‌آوری بود. گروه آزمایش طی 10 جلسه آموزشی مبتنی بر الگوی خانواده کارآمد ایرانی ـ اسلامی آموزش دید و گروه گواه مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک‌متغیری و نرم‌افزار SPSS-25 تحلیل شد و پیش‌فرض‌های آماری شامل نرمال بودن و همگنی واریانس‌ها بررسی و تأیید گردید. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون، بین دو گروه در مرحله پس‌آزمون تفاوت معناداری وجود دارد و مداخله آموزشی اثر معناداری بر سرمایه روان‌شناختی زوجین داشته است (F=1672.055, p<0.01). اندازه اثر نشان‌دهنده تأثیر قوی مداخله بر متغیر وابسته بود و فرضیه صفر رد شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که مداخله آموزشی مبتنی بر الگوی خانواده کارآمد ایرانی ـ اسلامی با تکیه بر ارزش‌های فرهنگی، معنوی و ارتباطی می‌تواند به‌طور معناداری سرمایه روان‌شناختی زوجین متقاضی طلاق را افزایش دهد و به عنوان راهبردی بومی و کارآمد در فرآیندهای مشاوره و مداخله در بحران‌های زناشویی مورد استفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 Marzieh Golbarian, Mokhtar Arefi, Mahmood Goodarzi, Mohammad Sharaf Bayani (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
اثربخشی مداخله مبتنی بر درمان سیستمی بر کاهش اضطراب و افزایش امید به زندگی در بیماران تالاسمی
هدف: هدف این پژوهش بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر درمان سیستمی بر کاهش اضطراب و افزایش امید به زندگی در بیماران مبتلا به تالاسمی بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران تالاسمی ۱۰ تا ۳۰ سال شهر زاهدان بود که ۳۰ نفر به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش در ۸ جلسه گروهی درمان سیستمی با مشارکت خانواده شرکت کرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب بک و مقیاس امید به زندگی اشنایدر بود. داده‌ها با آزمون‌های آماری تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، مداخله درمان سیستمی موجب کاهش معنادار اضطراب (F=10.527، p=0.003) و افزایش معنادار امید به زندگی (F=35.293، p<0.001) در گروه آزمایش شد. همچنین نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر حاکی از اثر معنادار زمان و تعامل زمان×گروه برای هر دو متغیر بود (p<0.05) و آزمون تعقیبی بونفرونی پایداری اثرات مداخله را در مرحله پیگیری تأیید کرد. نتیجه‌گیری: مداخله مبتنی بر درمان سیستمی رویکردی مؤثر و پایدار برای کاهش اضطراب و افزایش امید به زندگی در بیماران تالاسمی است و می‌تواند به‌عنوان بخشی از برنامه‌های حمایتی روان‌شناختی این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 Mohammad Rahmat Zaei, Jafar Pouyamanesh, Mohammad Azad Abdollhpour (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ارائه الگوی مدل ساختاری بی‌موبایل‌هراسی بر اساس احساس تنهایی با میانجی‌گری پریشانی روان‌شناختی در دانشجویان
هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین مدل ساختاری بی‌موبایل‌هراسی بر اساس احساس تنهایی با نقش میانجی پریشانی روان‌شناختی در بین دانشجویان بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشکده تعلیم و تربیت اسلامی، گروه روان‌شناسی و مشاوره دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در نیمسال دوم سال تحصیلی 1403–1404 بود. بر اساس مبانی نظری کلاین، حجم نمونه 250 نفر تعیین شد و با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب گردید. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه بی‌موبایل‌هراسی یلدریام و کوریا (2015)، پرسشنامه احساس تنهایی راسل (1996) و پرسشنامه پریشانی روان‌شناختی کسلر و همکاران (2002) بودند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 22 و AMOS نسخه 23 تحلیل شدند و برازش مدل با شاخص‌هایی نظیر χ²/df، GFI، AGFI، CFI، NFI و RMSEA ارزیابی گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که احساس تنهایی تأثیر مثبت و معناداری بر پریشانی روان‌شناختی دارد (β = 0.59, p ≤ 0.001) و پریشانی روان‌شناختی نیز به طور معنادار بی‌موبایل‌هراسی را پیش‌بینی می‌کند (β = 0.65, p ≤ 0.001). همچنین، احساس تنهایی تأثیر مستقیم و مثبت بر بی‌موبایل‌هراسی داشت (β = 0.47, p ≤ 0.001). تحلیل بوت‌استراپ نشان داد اثر غیرمستقیم احساس تنهایی بر بی‌موبایل‌هراسی از طریق پریشانی روان‌شناختی معنادار است (β = 0.38, p ≤ 0.001). شاخص‌های برازش مدل (χ²/df = 2.258، GFI = 0.99، CFI = 0.97، RMSEA = 0.071) نشان‌دهنده برازش مطلوب مدل بودند. نتیجه‌گیری: احساس تنهایی به‌صورت مستقیم و از طریق میانجی‌گری پریشانی روان‌شناختی در افزایش بی‌موبایل‌هراسی در میان دانشجویان نقش دارد. نتایج نشان می‌دهد که مداخلات آموزشی و روان‌شناختی که بر کاهش احساس تنهایی و پریشانی روانی متمرکز هستند، می‌توانند راهبردی مؤثر برای کاهش بی‌موبایل‌هراسی و ارتقای سلامت روان در محیط‌های دانشگاهی باشند.
حق نشر 2025 معین غنی‌زاده خواجه پاشا, محمدرضا بلیاد, محسن منصوبی‌فر, معصومه ژیان باقری, جاوید پیمانی (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه طرحواره‌های هیجانی و افکار خودکشی در بیماران مبتلا به درد مزمن شدید و خفیف با و بدون پذیرش درد
هدف: هدف این پژوهش، مقایسه طرحواره‌های هیجانی و افکار خودکشی در بیماران مبتلا به درد مزمن عضلانی و اسکلتی بر اساس شدت درد و میزان پذیرش درد بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع پس‌رویدادی (علی–مقایسه‌ای) بود. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به درد مزمن مراجعه‌کننده به کلینیک درد بیمارستان رسول اکرم تهران در بهار ۱۴۰۳ بود. از میان مراجعان، ۱۶۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و در چهار گروه ۴۰ نفری بر اساس شدت درد (شدید/خفیف) و میزان پذیرش درد (با پذیرش/بدون پذیرش) طبقه‌بندی شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه دردهای مزمن (محمدیان، ۱۳۷۴)، پرسشنامه پذیرش درد مزمن (مسگریان، ۱۳۹۰)، پرسشنامه طرحواره‌های هیجانی (لیهی و همکاران، ۲۰۱۹) و مقیاس افکار خودکشی (محمدی‌فر و همکاران، ۱۳۹۶) بودند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد شدت درد و پذیرش درد اثر معناداری بر افکار خودکشی و طرحواره‌های هیجانی دارند (p < 0.01). بیماران دارای درد شدید و بدون پذیرش درد، نمرات بالاتری در طرحواره‌های هیجانی منفی و افکار خودکشی داشتند. اثر متقابل شدت درد و پذیرش درد نیز معنادار بود؛ به این معنا که افزایش پذیرش درد در بیماران با درد شدید باعث کاهش چشمگیر افکار خودکشی و ارزیابی منفی هیجانات شد. همچنین، شیوع افکار خودکشی در گروه درد شدید و بدون پذیرش ۴۰٪ و در سایر گروه‌ها حدود ۱۰٪ گزارش شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که شدت درد و میزان پذیرش درد نقش تعیین‌کننده‌ای در تنظیم هیجانی و بروز افکار خودکشی در بیماران مزمن دارند. ارتقای پذیرش درد و مداخلات شناختی–هیجانی مبتنی بر اصلاح طرحواره‌های ناسازگار می‌تواند در کاهش افکار خودکشی و بهبود سلامت روان بیماران مبتلا به درد مزمن مؤثر باشد.
حق نشر 2025 ساناز سلامتی, علیرضا شکرگزار, آرزو تاری مرادی, سعید محمودی‌نیا, معصومه ژیان باقری (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر آثار سوگ و استرس والدگری همسران شهید مدافع حرم
هدف: هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر آثار سوگ و استرس والدگری در همسران شهید مدافع حرم بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی همسران شهید مدافع حرم ساکن تهران در سال 1403 بود که فهرست آنان از بنیاد شهید دریافت گردید. از بین 100 نفر واجد شرایط، 30 نفر از طریق نمونه‌گیری هدفمند بر اساس نمرات بالا در مقیاس‌های سوگ و استرس والدگری انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه قرار گرفتند. گروه‌های آزمایش به ترتیب تحت درمان متمرکز بر هیجان (12 جلسه 120 دقیقه‌ای) و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (8 جلسه 150 دقیقه‌ای) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل سیاهه آثار سوگ هوگان (2001) و پرسشنامه استرس والدگری بری و جونز (1995) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که هر دو مداخله درمانی به‌طور معناداری موجب کاهش آثار سوگ (F=50.28, η²=0.715, p<0.001) و استرس والدگری (F=5.92, η²=0.228, p<0.01) نسبت به گروه کنترل شدند. آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد تفاوت معناداری میان دو گروه مداخله وجود ندارد (p>0.05)، به این معنا که اثربخشی درمان متمرکز بر هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کاهش آثار سوگ و استرس والدگری مشابه بود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان دادند که هر دو رویکرد درمانی هیجان‌مدار و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کاهش آثار سوگ و استرس والدگری مؤثرند و می‌توانند به‌عنوان رویکردهای مکمل در بهبود سازگاری روانی و کاهش پیامدهای منفی سوگ در همسران شهدا مورد استفاده قرار گیرند.
حق نشر 2025 زهرا سروی, نوشین پردلان , سیمین حسینیان (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
اثربخشی بسته ارتقای توانمندی‌های روانی–شناختی هوش متبلور ماهر بر تعارض زناشویی زوجین مراجعه‌کننده به کلینیک‌های مشاوره شهر تهران
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی بسته آموزشی ارتقای توانمندی‌های روانی–شناختی مبتنی بر هوش متبلور ماهر در کاهش تعارضات زناشویی و بهبود کیفیت روابط زوجین مراجعه‌کننده به کلینیک‌های مشاوره شهر تهران بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری شامل کلیه زوجین دارای مشکلات ارتباطی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره تهران در سال ۱۴۰۲–۱۴۰۳ بود. نمونه شامل ۴۰ زوج بود که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جای گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه سازگاری زناشویی اسپنیر و پرسشنامه تعارضات زناشویی ثنایی ذاکر بود. گروه آزمایش طی ۱۷ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای تحت آموزش بسته «هوش متبلور ماهر» قرار گرفت که مؤلفه‌هایی نظیر هوش هیجانی، اجتماعی، معنوی، تحلیلی و فراشناختی را دربرمی‌گرفت. گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج آزمون تی همبسته و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر نشان داد که میانگین نمرات تعارض زناشویی در گروه آزمایش به‌طور معناداری در پس‌آزمون و مرحله پیگیری کاهش یافت (p<0.05)، در حالی‌که در گروه کنترل تغییری مشاهده نشد. اثر مداخله در تمامی زیرمقیاس‌های تعارض زناشویی شامل کاهش همکاری، کاهش رابطه جنسی، افزایش واکنش‌های هیجانی، جلب حمایت فرزند، رابطه با خویشاوندان خود، رابطه با خویشاوندان همسر و جداسازی امور مالی نیز معنادار بود. همچنین، اثر مداخله در مرحله پیگیری حفظ گردید که نشانگر پایداری تأثیر بسته آموزشی است. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که بسته ارتقای توانمندی‌های روانی–شناختی هوش متبلور ماهر می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای مؤثر و چندوجهی در کاهش تعارضات زناشویی و ارتقای سازگاری و کیفیت زندگی زوجین مورد استفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 مجیدرضا رجبی, نظام هاشمی, ابوطالب سعادتی شامیر (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
روایی تشخیصی نسخه پنجم آزمون واژگان تصویری پی‌بادی در دانش‌آموزان با اختلال ویژه یادگیری
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی روایی تشخیصی نسخه پنجم آزمون واژگان تصویری پی‌بادی (PPVT-5) در کودکان با اختلال ویژه یادگیری بود تا مشخص شود آیا این ابزار قادر به تمایز بین کودکان دارای اختلال ویژه یادگیری و کودکان عادی است. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع مطالعات روان‌سنجی و در چارچوب طرح‌های روش‌شناختی قرار داشت. جامعه آماری شامل کلیه کودکان با اختلال ویژه یادگیری تحت پوشش سازمان آموزش و پرورش استثنایی شهر تهران بود که به مراکز مشاوره آموزشی ارجاع داده شده بودند. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ۶۰ کودک دارای اختلال ویژه یادگیری و ۶۰ کودک عادی انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده نسخه پنجم آزمون واژگان تصویری پی‌بادی بود. داده‌ها پس از نمره‌گذاری با روش‌های آماری فاصله اطمینان، ضریب حساسیت و وضوحگرایی تحلیل شدند تا میزان روایی تشخیصی آزمون در دو فرم «الف» و «ب» مشخص گردد. یافته‌ها: نتایج نشان داد تفاوت میانگین‌های تجربی فرم «الف» (82.48) و فرم «ب» (83.39) با میانگین نظری (100) در سطح کمتر از یک انحراف معیار بود که بیانگر توانایی آزمون در تفکیک گروه‌های بالینی از عادی است. ضریب حساسیت برای فرم «الف» برابر با 0.85 و ضریب وضوحگرایی برابر با 0.78 به‌دست آمد که نشانگر روایی تشخیصی مطلوب ابزار است. بنابراین هر دو فرم آزمون توانایی لازم برای شناسایی کودکان با اختلال ویژه یادگیری را دارا هستند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بیانگر آن است که نسخه پنجم آزمون واژگان تصویری پی‌بادی از روایی تشخیصی مناسب برای استفاده در ارزیابی و شناسایی کودکان با اختلال ویژه یادگیری برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان ابزاری معتبر در حوزه سنجش استثنایی مورد استفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 سیدعلی هاشمی, کامبیز کامکاری, سعید حسن زاده (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
بررسی مبانی فلسفی هوش و تدوین آزمون هوش اداری مدیران
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی مبانی فلسفی هوش و تدوین و اعتباریابی آزمون هوش اداری مدیران دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بود. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، 15 نفر از خبرگان حوزه آموزش عالی و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های تهران به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و تکنیک دلفی مورد بررسی قرار گرفتند. داده‌های کیفی با کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل مدیران دانشگاه‌های دولتی تهران بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 300 نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه آزمون هوش اداری (سعادتی، 1403) بود. روایی سازه از طریق تحلیل عاملی اکتشافی و پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی مرکب بررسی شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی سه عامل فلسفی شامل بینش سازمانی، رهبری و انگیزش، و تفکر خلاق را استخراج کرد. ضرایب همبستگی بین عامل‌ها مثبت و در سطح 01/0>P معنادار بود. آلفای کرونباخ کل پرسشنامه 94/0 و برای زیرمقیاس‌ها بالاتر از 80/0 گزارش شد. شاخص پایایی مرکب نیز در دامنه مطلوب (65/0 تا 91/0) قرار داشت که بیانگر همسانی درونی و پایایی مناسب ابزار است. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد آزمون تدوین‌شده از روایی سازه و پایایی مطلوب برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان ابزاری معتبر برای سنجش هوش اداری مدیران در بستر آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد. این ابزار سه مؤلفه کلیدی بینش سازمانی، رهبری و انگیزش و تفکر خلاق را به‌عنوان ابعاد فلسفی هوش اداری تبیین می‌کند.
حق نشر 2025 Seyed Amir Ali Aghamiri, Aboutaleb Seadatee Shamir, Sadegh Rezaee (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
مقایسه اثربخشی گروه‌درمانی شناختی‌رفتاری، مبتنی بر پذیرش و تعهد و کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر ناگویی هیجانی در زنان مبتلا به فیبرومیالژی
هدف: هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی گروه‌درمانی شناختی‌رفتاری، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر ناگویی هیجانی زنان مبتلا به فیبرومیالژی بود. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با پیگیری سه‌ماهه و دارای سه گروه آزمایش و یک گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان مبتلا به فیبرومیالژی مراجعه‌کننده به کلینیک‌های درد شهر شیراز در تابستان و پاییز ۱۴۰۳ بود. تعداد ۸۴ نفر به روش در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در چهار گروه ۲۱ نفره شامل گروه‌درمانی شناختی‌رفتاری، گروه‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد، گروه‌درمانی کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی و گروه کنترل جایگزین شدند. هر یک از مداخلات در ۸ جلسه هفتگی اجرا شد. ابزار پژوهش پرسشنامه ناگویی هیجانی تورنتو (TAS-20) بود و داده‌ها با تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل‌های استنباطی نشان داد که درمان شناختی‌رفتاری بیشترین تأثیر را بر کاهش دشواری در تشخیص احساسات دارد، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد مؤثرترین مداخله در کاهش دشواری در توصیف احساسات است و هر سه مداخله به‌طور معناداری موجب کاهش تفکر عینی شدند. همچنین تفاوت معناداری در نمره کل ناگویی هیجانی بین گروه‌های آزمایش و کنترل در مراحل پس‌آزمون و پیگیری مشاهده شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که هر سه رویکرد درمانی در کاهش ناگویی هیجانی زنان مبتلا به فیبرومیالژی مؤثرند، با این حال درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد اثربخشی کلی بیشتری داشته و می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای اولویت‌دار در برنامه‌های درمانی روان‌شناختی این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.
گروه‌درمانی ذهن‌آگاهی مبتنی بر کاهش استرس
حق نشر 2025 Armineh Nowzari, Hasan Rezaei Jamalouei, Ahmad Sobhani, Hamidreza Nikyar (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسشنامه بحران خودکشی-۲ در جمعیت غیربالینی ایرانی
هدف: هدف این پژوهش بررسی پایایی و روایی نسخه فارسی پرسشنامه بحران خودکشی-۲ (SCI-2) در جمعیت غیربالینی ایرانی بود. روش‌شناسی: این مطالعه توصیفی–همبستگی بر روی ۶۵۱ فرد بالای ۱۸ سال ساکن استان تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ انجام شد که به روش در دسترس انتخاب شدند. فرایند بومی‌سازی شامل ترجمه، بازترجمه، بررسی روایی صوری و محتوایی و اجرای آزمایشی بود. ابزارها شامل SCI-2، مقیاس افکار خودکشی بک (BSSI)، پرسشنامه سلامت بیمار (PHQ-9) و مقیاس اختلال اضطراب فراگیر (GAD-7) بودند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، ضریب آلفای کرونباخ، ضریب همبستگی درون‌کلاسی (ICC) و همبستگی پیرسون انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد همسانی درونی پرسشنامه بسیار بالا بود (α=0.98) و ضرایب آلفای زیرمقیاس‌ها بین 0.85 تا 0.95 متغیر بودند. پایایی بازآزمایی در فاصله یک‌ماهه بسیار مطلوب به‌دست آمد (ICC=0.99، p<0.001). همچنین، همبستگی‌های مثبت و معنادار بین نمره کل SCI-2 و افکار خودکشی، افسردگی و اضطراب مشاهده شد (r=0.50 تا 0.81، p<0.01) که بیانگر روایی همگرای مطلوب ابزار است. نتیجه‌گیری: نسخه فارسی پرسشنامه بحران خودکشی-۲ از پایایی و روایی بسیار مطلوبی برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان ابزاری معتبر برای غربالگری، پژوهش‌های بالینی و برنامه‌های پیشگیری از خودکشی در ایران مورد استفاده قرار گیرد.
حق نشر 2025 Fatemeh Shiasi, Hamid Yaghubi, Rouhollah Abbasi (Author) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0