انجمن مطالعات هوش و استعداد پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی 2981-1759 در دست انتشار 1406 04 01 Comparison of the Effectiveness of Emotion Efficacy Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Behavioral Therapy on Differentiation of Self in Couples مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی و درمان شناختی‌رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تمایزیافتگی خود در زوجین 1 21 FA ابوالفضل سلیمی 1- دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران محمود شیرازی دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران سوفیا خانقاهی گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران Journal Article 1404 12 10 <p><strong>Objective:</strong> This study aimed to compare the effectiveness of Emotion Efficacy Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Behavioral Therapy in improving differentiation of self among couples.</p> <p><strong>Methodology: </strong>This quasi-experimental study employed a pretest–posttest–follow-up design with a control group. The statistical population consisted of couples aged 25–40 years who attended counseling clinics and psychiatric centers in Arak, Iran, during the spring and summer of 2025. Using convenience sampling, 45 couples were recruited and randomly assigned to an Emotion Efficacy Therapy group, a Mindfulness-Based Cognitive Behavioral Therapy group, or a control group. Each intervention was delivered in eight 90-minute sessions, whereas the control group received no intervention and remained on a waiting list. Data were collected using the Differentiation of Self Inventory developed by Skowron and Friedlander. Repeated-measures analysis of variance and post hoc pairwise comparisons were conducted using SPSS version 26.</p> <p><strong>Findings:</strong> Multivariate and within-subject analyses demonstrated significant effects of time and the time-by-group interaction on differentiation of self (p&lt;0.001). The between-group effect was also statistically significant (p&lt;0.001), indicating that changes in differentiation of self differed across the three groups. Post hoc comparisons showed that both Emotion Efficacy Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Behavioral Therapy produced significant improvements in differentiation of self at the posttest and follow-up assessments compared with the control group. Significant differences were also observed between the two intervention groups at both assessment stages, with Mindfulness-Based Cognitive Behavioral Therapy demonstrating a greater therapeutic effect. Significant differences across the pretest, posttest, and follow-up assessments further supported the maintenance of the intervention effects over time.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Both interventions appear effective in enhancing couples’ differentiation of self by increasing emotional awareness, promoting nonjudgmental acceptance of internal experiences, reducing automatic emotional reactivity, and strengthening emotion-regulation abilities. Nevertheless, Mindfulness-Based Cognitive Behavioral Therapy demonstrated comparatively greater effectiveness and may represent a particularly useful intervention for couples experiencing difficulties in maintaining emotional autonomy and balanced interpersonal boundaries.</p> <p><strong>هدف:</strong> پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی و درمان شناختی‌رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر تمایزیافتگی خود در زوجین انجام شد. <strong>روش‌شناسی: </strong>این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل زوجین 25 تا 40 ساله مراجعه‌کننده به کلینیک‌های مشاوره و مراکز روان‌پزشکی شهر اراک در بهار و تابستان 1404 بود. تعداد 45 زوج با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی، درمان شناختی‌رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی و گواه قرار گرفتند. هر یک از مداخلات طی هشت جلسه 90 دقیقه‌ای اجرا شد، درحالی‌که گروه گواه مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه تمایزیافتگی خود اسکورن و فریدلندر گردآوری و با تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج تحلیل چندمتغیره و درون‌آزمودنی نشان داد که اثر زمان و اثر متقابل زمان و گروه بر تمایزیافتگی خود معنادار بود (001/0&gt;p). همچنین، اثر بین‌گروهی برای تمایزیافتگی خود معنادار بود (001/0&gt;p). مقایسه‌های تعقیبی نشان داد که در مراحل پس‌آزمون و پیگیری، هر دو گروه درمانی در مقایسه با گروه گواه افزایش معناداری در تمایزیافتگی خود داشتند. تفاوت میان دو مداخله نیز در پس‌آزمون و پیگیری معنادار بود و درمان شناختی‌رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی اثر بیشتری نشان داد. معناداری تفاوت‌های پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری نیز بیانگر پایداری نسبی آثار مداخلات بود. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی و درمان شناختی‌رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌توانند با تقویت آگاهی هیجانی، پذیرش تجربه‌های درونی، کاهش واکنش‌پذیری هیجانی و بهبود تنظیم هیجان، تمایزیافتگی خود زوجین را افزایش دهند؛ بااین‌حال، درمان شناختی‌رفتاری مبتنی بر ذهن‌آگاهی در این پژوهش اثربخشی بیشتری نشان داد.</p> https://maherpub.com/index.php/pdmd/article/download/916/714