انجمن مطالعات هوش و استعداد پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی 2981-1759 در دست انتشار 1406 01 01 The Effectiveness of Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) Program on Psychological Well-Being and Dietary Adherence in Patients with Phenylketonuria اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی (MBSR) بر بهزیستی روان‌شناختی و میزان پایبندی به رژیم غذایی در بیماران مبتلا به فنیل‌کتونوری 1 17 FA فاطمه هوشمند کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی ، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی ، ایلام ، ایران مریم سادات بنی فاطمه گروه آموزشی روان‌شناسی بالینی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران مرضیه جعفرزاده دشتی کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی بالینی ،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. دل‌آرا عبدی دانشجوی کارشناسی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرج، ایران. ارسلان برکت دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی سلامت، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی ، تنکابن، ایران. Journal Article 1404/11/01 <p><strong>Objective:</strong> The present study aimed to investigate the effectiveness of the Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) program on psychological well-being and dietary adherence among patients with Phenylketonuria (PKU).</p> <p><strong>Methodology: </strong>This study employed a quasi-experimental design with pretest, posttest, and follow-up assessments alongside a control group. The statistical population consisted of patients diagnosed with PKU who had active records in the Iranian PKU Association during 2024. Thirty eligible participants were selected through convenience sampling and randomly assigned to an experimental group (n=15) and a control group (n=15). The experimental group participated in eight weekly 90-minute MBSR sessions, while the control group remained on a waiting list. Data were collected using Ryff’s Psychological Well-Being Scale and the Dietary Adherence Questionnaire. Statistical analyses were conducted using repeated-measures analysis of variance and pairwise comparisons in SPSS version 21.</p> <p><strong>Findings: </strong>Repeated-measures ANOVA revealed significant group effects for psychological well-being (F=99.362, p&lt;0.001, η²=0.665) and dietary adherence (F=40.737, p&lt;0.001, η²=0.449). Significant effects were also observed for time and the interaction between time and group at the multivariate level (p&lt;0.001). Pairwise comparisons indicated significant differences between the experimental and control groups at posttest for psychological well-being (MD=23.62, p&lt;0.001) and dietary adherence (MD=23.00, p&lt;0.001). These differences remained significant at follow-up for psychological well-being (MD=18.54, p&lt;0.001) and dietary adherence (MD=23.61, p&lt;0.001), demonstrating the sustained effectiveness of the intervention over time.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>The findings suggest that the MBSR program is an effective psychological intervention for enhancing psychological well-being and improving dietary adherence among individuals with PKU. The maintenance of treatment gains during the follow-up period further indicates the durability of mindfulness-based skills in supporting self-regulation and coping with the challenges associated with chronic metabolic disorders. Integrating MBSR into routine multidisciplinary care may contribute to improved psychological and behavioral outcomes in this population.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف این پژوهش تعیین اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی (MBSR) بر بهزیستی روان‌شناختی و میزان پایبندی به رژیم غذایی در بیماران مبتلا به فنیل‌کتونوری (PKU) بود. <strong>روش‌شناسی: </strong>این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به فنیل‌کتونوری دارای پرونده فعال در انجمن PKU ایران در سال 1403 بود. تعداد 30 بیمار به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه 90 دقیقه‌ای تحت مداخله کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل در فهرست انتظار باقی ماند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه بهزیستی روان‌شناختی ریف و پرسشنامه پایبندی به رژیم غذایی بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون‌های مقایسه جفتی در نرم‌افزار SPSS-21 تحلیل شدند. <strong>یافته‌ها: </strong>نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که اثر گروه بر بهزیستی روان‌شناختی (F=99.362, p&lt;0.001, η²=0.665) و پایبندی به رژیم غذایی (F=40.737, p&lt;0.001, η²=0.449) معنادار بود. همچنین اثر زمان و اثر تعاملی زمان×گروه در سطح چندمتغیری معنادار به دست آمد (p&lt;0.001). مقایسه‌های جفتی نشان داد که تفاوت میان گروه آزمایش و کنترل در مرحله پس‌آزمون برای بهزیستی روان‌شناختی (MD=23.62, p&lt;0.001) و پایبندی به رژیم غذایی (MD=23.00, p&lt;0.001) معنادار بود. این تفاوت‌ها در مرحله پیگیری نیز برای بهزیستی روان‌شناختی (MD=18.54, p&lt;0.001) و پایبندی به رژیم غذایی (MD=23.61, p&lt;0.001) حفظ شد که بیانگر پایداری اثرات مداخله است. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>یافته‌های پژوهش نشان داد که برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌تواند به‌طور مؤثری بهزیستی روان‌شناختی بیماران مبتلا به فنیل‌کتونوری را ارتقا داده و میزان پایبندی آنان به رژیم غذایی درمانی را افزایش دهد. همچنین پایداری نتایج در مرحله پیگیری نشان‌دهنده قابلیت این مداخله در ایجاد تغییرات پایدار رفتاری و روان‌شناختی است. ازاین‌رو، استفاده از برنامه‌های ذهن‌آگاهی در کنار مراقبت‌های پزشکی و تغذیه‌ای برای این بیماران توصیه می‌شود.</p> https://maherpub.com/index.php/pdmd/article/download/877/673