انجمن مطالعات هوش و استعداد پویایی روانشناختی در اختلال های خلقی 2981-1759 در دست انتشار 2025 11 10 Comparing the Effectiveness of Emotion-Focused Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Grief Symptoms and Parenting Stress among the Wives of Martyrs Defending the Shrine مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر آثار سوگ و استرس والدگری همسران شهید مدافع حرم 1 18 FA زهرا سروی گروه روان شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نوشین پردلان گروه روان شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سیمین حسینیان گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران Journal Article 1404/04/01 <p><strong>Objective:</strong> This study aimed to compare the effectiveness of Emotion-Focused Therapy (EFT) and Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) on grief symptoms and parenting stress in the wives of martyrs.</p> <p><strong>Methodology: </strong>This research utilized a quasi-experimental pretest–posttest design with two experimental groups and one control group. The statistical population included all spouses of martyrs residing in Tehran in 2024, listed by the Martyrs Foundation. From 100 eligible participants, 30 were purposively selected based on high grief and parenting stress scores and randomly assigned to three groups. The EFT group received twelve 120-minute sessions, and the MBCT group attended eight 150-minute sessions. Instruments included the Hogan Grief Reaction Checklist (Hogan et al., 2001) and the Berry &amp; Jones Parenting Stress Questionnaire (1995). Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) in SPSS version 26.</p> <p><strong>Findings: </strong>Results indicated significant reductions in grief symptoms (F=50.28, η²=0.715, p&lt;0.001) and parenting stress (F=5.92, η²=0.228, p&lt;0.01) in both intervention groups compared to the control group. Bonferroni post hoc tests revealed no significant difference between EFT and MBCT (p&gt;0.05), indicating comparable effectiveness in alleviating grief and parenting stress.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>Both Emotion-Focused Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Therapy effectively reduced grief symptoms and parenting stress, suggesting their utility as complementary therapeutic approaches for enhancing psychological adjustment among bereaved spouses of martyrs.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی درمان متمرکز بر هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر آثار سوگ و استرس والدگری در همسران شهید مدافع حرم بود. <strong>روش‌شناسی: </strong>این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی همسران شهید مدافع حرم ساکن تهران در سال 1403 بود که فهرست آنان از بنیاد شهید دریافت گردید. از بین 100 نفر واجد شرایط، 30 نفر از طریق نمونه‌گیری هدفمند بر اساس نمرات بالا در مقیاس‌های سوگ و استرس والدگری انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه قرار گرفتند. گروه‌های آزمایش به ترتیب تحت درمان متمرکز بر هیجان (12 جلسه 120 دقیقه‌ای) و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (8 جلسه 150 دقیقه‌ای) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل سیاهه آثار سوگ هوگان (2001) و پرسشنامه استرس والدگری بری و جونز (1995) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. <strong>یافته‌ها</strong><strong>:</strong><strong> </strong>نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که هر دو مداخله درمانی به‌طور معناداری موجب کاهش آثار سوگ (F=50.28, η²=0.715, p&lt;0.001) و استرس والدگری (F=5.92, η²=0.228, p&lt;0.01) نسبت به گروه کنترل شدند. آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد تفاوت معناداری میان دو گروه مداخله وجود ندارد (p&gt;0.05)، به این معنا که اثربخشی درمان متمرکز بر هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کاهش آثار سوگ و استرس والدگری مشابه بود. <strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong><strong> </strong>یافته‌ها نشان دادند که هر دو رویکرد درمانی هیجان‌مدار و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کاهش آثار سوگ و استرس والدگری مؤثرند و می‌توانند به‌عنوان رویکردهای مکمل در بهبود سازگاری روانی و کاهش پیامدهای منفی سوگ در همسران شهدا مورد استفاده قرار گیرند.</p> https://maherpub.com/index.php/pdmd/article/download/622/503